<html xmlns:v="urn:schemas-microsoft-com:vml" xmlns:o="urn:schemas-microsoft-com:office:office" xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40">਀ 
<head>਀㰀洀攀琀愀 栀琀琀瀀ⴀ攀焀甀椀瘀㴀∀䌀漀渀琀攀渀琀ⴀ吀礀瀀攀∀ 挀漀渀琀攀渀琀㴀∀琀攀砀琀⼀栀琀洀氀㬀 挀栀愀爀猀攀琀㴀甀渀椀挀漀搀攀∀㸀 
<title>CHương III: Giáo lý đại cương</title>਀㰀猀琀礀氀攀㸀 
<!--਀栀㈀ 
	{margin-top:18.0pt;਀ऀ洀愀爀最椀渀ⴀ爀椀最栀琀㨀　挀洀㬀 
	margin-bottom:12.0pt;਀ऀ洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀　挀洀㬀 
	text-align:center;਀ऀ瀀愀最攀ⴀ戀爀攀愀欀ⴀ愀昀琀攀爀㨀愀瘀漀椀搀㬀 
	font-size:14.0pt;਀ऀ昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀∀吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀∀㬀 
	color:maroon;਀ऀ紀 
p.BodyText਀ऀ笀洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀⸀　　　㄀瀀琀㬀 
	text-align:justify;਀ऀ琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㄀⸀　挀洀㬀 
	line-height:150%;਀ऀ昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀㄀㈀⸀　瀀琀㬀 
	font-family:"Times New Roman";਀ऀ挀漀氀漀爀㨀⌀㌀㌀㌀㌀㤀㤀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀　挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ爀椀最栀琀㨀　挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　挀洀紀 
h3਀ऀ笀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀㄀㈀⸀　瀀琀㬀 
	margin-right:0cm;਀ऀ洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀㘀⸀　瀀琀㬀 
	margin-left:0cm;਀ऀ瀀愀最攀ⴀ戀爀攀愀欀ⴀ愀昀琀攀爀㨀愀瘀漀椀搀㬀 
	font-size:12.0pt;਀ऀ昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀∀吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀∀㬀 
	color:navy}਀猀瀀愀渀⸀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀 
	{font-family:"Times New Roman";਀ऀ挀漀氀漀爀㨀⌀䘀䘀　　　　㬀 
	text-decoration:none;਀ऀ琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀渀漀渀攀㬀 
	vertical-align:baseline;}਀猀瀀愀渀⸀䴀猀漀䠀礀瀀攀爀氀椀渀欀 
	{font-family:"Times New Roman";਀ऀ挀漀氀漀爀㨀⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 
	text-decoration:none;਀ऀ琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀渀漀渀攀㬀 
	text-decoration:none;਀ऀ琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀渀漀渀攀紀 
p.MsoBodyTextIndent਀ऀ笀洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀⸀　　　㄀瀀琀㬀 
	text-align:justify;਀ऀ琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㄀⸀　挀洀㬀 
	line-height:150%;਀ऀ昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀㄀㈀⸀　瀀琀㬀 
	font-family:"Times New Roman";਀ऀ挀漀氀漀爀㨀渀愀瘀礀㬀 
	font-style:italic;਀ऀ洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀　挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ爀椀最栀琀㨀　挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　挀洀紀 
-->਀㰀⼀猀琀礀氀攀㸀 
</head>਀ 
<body>਀ 
<h2><a name="_04"></a>CHƯƠNG III:<br>਀䜀䤀섀伀 䰀� 퀀ꀀ䤞 䌀꼀ꀁ丁䜀㰀⼀栀㈀㸀 
<p class="BodyText" align="center" style="text-align: center; text-indent: 0cm">਀㰀椀㸀⠀䰀ꔀ礞 焀甀愀渀 渀椀윀洞 倀栀瀀 氀洀 琀爀甀渀最 琀洀⤀㰀⼀椀㸀㰀⼀瀀㸀 
<h3><a name="_041"></a>1- GIÁO PHÁP VÀ PHƯƠNG PHÁP KHẢO SÁT CỦA PHẬT&nbsp;</h3>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀一栀뀀 ᄀ ᄀ뀁挞 琀爀渀栀 戀礀 �„琀爀渀Ⰰ ᄀ挞 倀栀관琞 挀豈渀最 瘀�椞 挀挀 栀촀挞 瀀栀椀  
khác, đã vùng dậy và trong khoảng 45 năm, đã hoạt động không ngừng để truyền bá ਀最椀漀 瀀栀瀀㨀 挀椀 最촀椞 氀 㰀椀㸀最椀漀 氀ﴀ 挀愞 倀栀관琞 䜀椀漀 渀最甀礀渀 琀栀礞 㰀⼀椀㸀挀栀渀栀 ᄀ ᄀ뀁挞  
biểu hiện trong suốt 45 năm truyền bá này, và giáo lý ấy bao gồm tất cả thế giới ਀焀甀愀渀Ⰰ 渀栀渀 猀椀渀栀 焀甀愀渀Ⰰ 氀ﴀ 琀뀀�渞最 焀甀愀渀 瘀 琀栀挞 琀椀씀渞 焀甀愀渀 挀愞 倀栀관琞⸀ 一愀礀 洀甀턀渞 焀甀渀  
triệt được tất cả quan niệm về <i>pháp</i> này để trình bày những điểm cốt yếu ਀挀愞 渀섀渞 最椀漀 氀ﴀ ꔀ礞Ⰰ 琀栀 琀爀뀀�挞 栀뼀琞 瀀栀ꌀ椞 戀꼀琞 ᄀ꜁甞 欀栀ꌀ漞 猀琀 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 栀渀栀 琀栀挞  
thuyết pháp của Phật, và những vấn đề bao hàm trong đó, rồi sau lại phải nghiên ਀挀甞 ᄀ뼁渞 挀椀 瀀栀뀀ꄁ渁最 瀀栀瀀 欀栀ꌀ漞 猀琀 ᄀ뜁挞 栀甞 挀愞 一最椀⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">a) THUYẾT PHÁP VỚI VẤN ÐỀ GIÁO LÝ&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀一栀뀀 瘀愞 渀椀 �„琀爀渀Ⰰ 琀ꔀ琞 挀ꌀ„最椀漀 氀ﴀ 倀栀관琞 最椀漀 ᄀ섁甞 ᄀ뀁挞 戀椀쌀甞  
hiện trong các buổi nói pháp của Phật. Nhưng, có điều ta cần ghi nhớ là, mục ਀ᄀ挀栀 挀愞 倀栀관琞 琀爀漀渀最 挀挀 戀甀픀椞 渀椀 瀀栀瀀 ꔀ礞 欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 挀栀준„最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 栀愀礀 氀ﴀ 氀甀관渞  
về thế giới, nhân sinh để thỏa mãn yêu cầu khoa học và triết học, mà mục đích ਀挀愞 倀栀관琞 ᄀ꜁礞 琀渀栀 挀挀栀 琀渀 最椀漀㨀 挀椀 ﴀ 挀栀 挀栀„礀뼀甞 挀愞 倀栀관琞 氀 氀洀 挀栀漀 渀栀渞最  
người nghe pháp cũng được <i>giải thoát như chính Ngài. </i>Phật sở dĩ được gọi ਀氀 倀栀관琞 挀栀渀栀 氀 �„ᄀ椁쌀洞 ᄀ⸀ 䈀�椞 琀栀뼀„ᄀ턁椞 瘀�椞 倀栀관琞Ⰰ 渀뼀甞 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„渀漀 欀栀渀最 琀爀挞 琀椀뼀瀞  
đưa đến việc <i>thực hiện giải thoát niết bàn, </i>thì dù đó là vấn đề học vấn ਀ᄀ뀁挞 渀最뀀�椞 ᄀ�椞 猀豈渀最 戀椀 ᄀ椁 渀愞Ⰰ 倀栀관琞 琀栀뀀�渞最 挀椀渁最 欀栀渀最 挀栀切 ﴀ 氀꼀洞⸀ 䌀栀대渞最 栀ꄀ渞Ⰰ 渀栀뀀  
đã nói ở trên, những vấn đề thế giới là <i>hữu biên hay vô biên, </i>thân, tâm ਀氀 㰀椀㸀洀�琞㰀⼀椀㸀 栀愀礀 㰀椀㸀欀栀挀 㰀⼀椀㸀瘀⸀瘀☀†ᄀ섁甞 氀 渀栀渞最 ᄀ섁„洀挞 洀 挀挀 渀栀 琀뀀 琀뀀�渞最 ᄀ뀁ꄁ渁最  
thời rất thích thảo luận, nhưng Phật thì ít có quan tâm đến. Nếu trong hàng ngũ ਀ᄀ윁„琀„倀栀관琞 挀 愀椀 ᄀ뀁愁 挀挀 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„ᄀ 爀愀 ᄀ쌁„挀栀ꔀ琞 瘀ꔀ渞 琀栀 氀관瀞 琀挞 倀栀관琞 琀爀ꌀ„氀�椞 渀栀渞最  
vấn đề đó không dính líu gì đến Phật pháp, Phật cũng như ông thầy thuốc giỏi ਀⠀琀豈礀 挀栀渞最 戀윀渞栀 洀 挀栀漀 琀栀甀턀挞⤀Ⰰ ᄀ 戀椀뼀琞 爀 渀最甀礀渀 渀栀渀 挀愞 挀挀 挀栀渞最 戀윀渞栀 洀�椞 琀洀  
phương thuốc (tức giáo pháp) thích hợp để chữa bệnh mê hoặc cho chúng sinh. Cũng ਀渀栀뀀 渀最뀀�椞 琀爀切渀最 琀渀 ᄀ�挞Ⰰ 瘀椀윀挞 琀爀뀀�挞 洀꼀琞 瀀栀ꌀ椞 氀洀 氀 渀栀픀„渀最愀礀 洀椀椁 琀渀 爀愀 爀팀椞 戀̀渁最  
bó vết thương, nếu cứ chần chừ tìm cho ra lẽ mũi tên từ đâu bắn tới và làm bằng ਀最 琀栀 爀ꔀ琞 琀椀뼀挞 挀 琀栀쌀„渀最甀礀 ᄀ뼁渞 琀渀栀 洀윀渞栀⸀ 䌀栀漀 渀渀Ⰰ 挀椀 渀栀椀윀洞 瘀„挀̀渁 戀ꌀ渞 挀愞  
Phật chẳng qua cũng như người trị liệu cho kẻ trúng tên độc, giả sử vấn đề gì ਀欀栀渀最 琀爀挞 琀椀뼀瀞 氀椀渀 焀甀愀渀 ᄀ뼁渞 瘀椀윀挞 琀爀뀀�挞 洀꼀琞 氀 搀椀윀琞 琀爀„戀윀渞栀 渀最甀 猀椀 琀栀 倀栀관琞  
đều gạt ra một bên, không lưu ý tới. Bằng những thí dụ trên đây, một mặt Phật đã ਀挀ꌀ渞栀 最椀 挀挀 ᄀ윁„琀„ᄀ渞最 戀꼀琞 挀栀뀀�挞 挀挀 渀栀 渀最礞 戀椀윀渞 ⠀琀愀欀欀椀⤀ ᄀ뀁ꄁ渁最 琀栀�椞 洀椀 洀 氀ﴀ  
luận mà quên thực tế, mặt khác, đồng thời đức Phật cũng đã thẳng thắn nói lên ਀挀椀 渀栀椀윀洞 瘀„挀栀渀栀 礀뼀甞 挀愞 一最椀 氀 洀�„爀愀 挀漀渀 ᄀ뀁�渞最 最椀ꌀ椞 琀栀漀琀⸀ 䴀�琞 ᄀ椁섀甞 渀愞 琀愀  
cần phải chú ý là đừng cho giáo pháp của Phật chỉ là phúc âm thuần túy tuyên ਀琀爀甀礀섀渞Ⰰ 栀愀礀 氀 搀漀 猀„挀栀준„搀ꄀ礞 琀栀挞 琀椀씀渞 洀 琀栀渀栀Ⰰ 渀栀뀀渁最 最椀漀 瀀栀瀀 ꔀ礞 欀栀渀最 琀栀쌀„ 
tách rời khỏi hai phương diện triết học và tôn giáo, cũng như lý luận và thực ਀琀뼀⸞ 嘀 挀椀 ᄀ뜁挞 猀꼀挞 渀栀ꔀ琞 戀愀渀 挀愞 琀뀀 琀뀀�渞最 ꐀ渞 퀀�Ⱎ 欀쌀„琀„琀栀�椞 ᄀꄁ椞 섀漀ⴀ一最栀⤀愁ⴀ吀栀뀀 琀爀�„ 
đi, là dựng nên những lý luận và và tư biện, mà Phật thì đi ngược lại, không vì ਀氀ﴀ 氀甀관渞 洀 渀最栀椀渀 挀甞 氀ﴀ 氀甀관渞Ⰰ 挀椀渁最 挀栀대渞最 瘀 琀뀀 戀椀윀渞 洀 渀最栀椀渀 挀甞 琀뀀 戀椀윀渞 渀栀뀀渁最  
bao gồm cả phạm vi triết học và tư biện. Vả lại, đức Phật tuy là một nhà tôn ਀最椀漀 爀ꔀ琞 琀栀挞 琀뼀Ⱎ 渀栀뀀渁最 挀椀渁最 爀ꔀ琞 最椀甀 琀椀渀栀 琀栀꜀渞 瀀栀 戀渀栀Ⰰ 猀�„琀爀뀀�渞最 �„猀„焀甀愀渀  
sát phân tích, cho nên sự thuyết pháp của Phật tự nó đã có cái phong thú tư biện ਀爀팀椞Ⰰ ᄀ椁섀甞 渀礀 挀椀渁最 欀栀渀最 挀 最 氀 氀ꄀ„挀ꌀ⸞ 一椀 挀挀栀 欀栀挀Ⰰ ᄀ挞 倀栀관琞Ⰰ ᄀ턁椞 瘀�椞 瘀椀윀挞  
cứu độ chúng sinh tuy luôn luôn đứng trên lập trường thực tế của một <i>lương-y ਀琀豈礀 戀윀渞栀 挀栀漀 琀栀甀턀挞Ⰰ 㰀⼀椀㸀渀栀뀀渁最 ᄀ팁渞最 琀栀�椞 挀椀渁最 琀栀愞 渀栀관渞 爀넀渞最Ⰰ 琀爀渀 挀ꄀ 猀�„礀 栀촀挞Ⰰ  
nếu không nghiên cứu cho tinh tường về sinh lý, bệnh lý và giải phẫu v.v… thì ਀焀甀礀뼀琞 欀栀渀最 琀栀쌀„栀漀渀 琀栀渀栀 ᄀ뀁挞 洀挞 ᄀ挀栀 琀爀쬀„氀椀윀甞⸀ 䌀栀渀栀 ᄀ挞 倀栀관琞 挀椀渁最 ᄀ 琀渞最  
nói cho bệnh nhân biết rõ điều đó, tức là phải biết rõ chứng bệnh và nguyên nhân ਀瀀栀琀 戀윀渞栀 爀팀椞 洀�椞 搀„氀椀윀甞 挀挀栀 ᄀ椁섀甞 琀爀쬀„琀栀뼀„渀漀 挀栀漀 渀最뀀�椞 戀윀渞栀 欀栀케攞 洀ꄀ渞栀⸀ 吀洀  
lại, khi Phật nói pháp, phàm có liên quan đến tổ chức và hoạt động của con người ਀⠀瘀 戀턀椞 挀ꌀ渞栀 挀愞 渀 氀 瘀椀 琀爀⤞ ᄀ섁甞 挀椀渁最 氀甀관渞 瘀섀„渀栀渞最 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„猀椀渀栀 氀ﴀⰀ 戀윀渞栀 氀ﴀ 瘀  
giải phẩu, v.v… tức trong Phật giáo, những vấn đề ấy thuộc vấn đề lý luận. Như ਀瘀관礞Ⰰ 渀뼀甞 渀栀渞最 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„氀ﴀ 氀甀관渞 渀礀 ᄀ뀁挞 最촀椞 氀 琀爀椀뼀琞 栀촀挞 琀栀 倀栀관琞 最椀漀 渀最甀礀渀  
thủy cũng như Áo-Nghĩa-Thư và Số-Luận v.v… đều là một loại <i>tôn giáo triết ਀栀촀挞⸀ 㰀⼀椀㸀䐀漀 ᄀⰀ 渀뼀甞 戀ꌀ漞 瀀栀ꄀ洞 瘀椀 焀甀愀渀 猀琀 挀愞 倀栀관琞 最椀漀 氀 琀爀椀뼀琞 栀촀挞 琀栀 挀椀渁最  
không trái với bản ý của Phật, mà nếu muốn hiểu suốt được cái tinh thần tiềm ẩn ਀挀愞 倀栀관琞 琀栀 ᄀ 琀ꔀ琞 挀椀渁最 猀봀„氀 挀渀最 瘀椀윀挞 琀爀椀뼀琞 栀촀挞⸀ 䐀甀礀 挀 ᄀ椁쌀洞 ᄀ渞最 戀愀漀 最椀�„ 
quên là: bàn ý của Phật ở chỗ bất cứ là lý luận hay triết học đều phải được ਀琀栀挞ⴀ琀뼀ⴞ栀愀 洀�椞 挀 ﴀ 渀最栀⤀愁 挀栀渀 挀栀渀栀⸀ 䌀̀渁 挀„琀栀攀漀 欀椀뼀渞 最椀ꌀ椞 ᄀⰀ 猀愀甀 ᄀ礀 挀栀切渀最  
ta hãy bàn qua về phạm vi lý luận và phương pháp khảo sát của Phật.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀戀⤀ 퀀퀀䤞 吀꼀丞䜀 䬀䠀ꈀ伞 匀섀吀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Nếu nói một cách phù phiếm thì dĩ nhiên, đối tượng khảo sát ਀挀愞 倀栀관琞 氀 瘀椀ⴁ琀爀Ⱎ 戀�椞 瘀Ⰰ 渀뼀甞 瘀 琀渀栀 栀愀礀 挀턀„ﴀ 欀栀渀最 ᄀ섁„挀관瀞 ᄀ뼁渞 瘀椀 琀爀„琀栀 猀„ 
khảo sát sẽ mất hẳn cơ sở. Tuy nhiên vấn đề được Phật tận lực thuyết minh lại là ਀瘀ꔀ渞 ᄀ섁„琀栀甀꜀渞 渀栀渀 猀椀渀栀Ⰰ 琀挞 猀„琀栀渀栀 氀관瀞 瘀 栀漀ꄀ琞 ᄀ�渞最 挀愞 挀漀渀 渀最뀀�椞㨀 ᄀ椁섀甞 渀礀 挀„ 
nhìn vào mục đích của Phật rốt cục cũng chỉ là <i>vũ-trụ-quan lấy vấn đề nhân ਀猀椀渀栀 氀洀 琀爀甀渀最 琀洀⸀ 㰀⼀椀㸀一最栀⤀愁 氀Ⰰ 渀뼀甞 欀栀ꌀ漞 猀琀 瘀椀 琀爀„洀 砀愀 氀愀 渀栀渀 猀椀渀栀 琀栀  
Phật không chấp nhận sự quan sát ấy: đó là lý do cắt nghĩa tại sao Phật không ਀戀愀漀 最椀�„氀甀관渞 挀甞 ᄀ뼁渞 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„琀栀뼀„最椀�椞 氀 栀甞 戀椀渀 栀愀礀 瘀 戀椀渀⸀ 䰀ꄀ椞 渀愞Ⰰ 倀栀관琞  
thường được tôn xưng là <i>Thế gian giải </i>(Lokavidu), tức là <i>người hiểu rõ ਀琀栀뼀„最椀�椞Ⰰ 㰀⼀椀㸀瘀 挀栀„㰀椀㸀琀栀뼀„最椀愀渀 㰀⼀椀㸀⠀氀漀欀愀⤀ 琀爀漀渀最 倀栀관琞 最椀漀 洀 挀栀준„渀最栀⤀愁 㰀椀㸀琀栀뼀„ 
giới </i>của chúng ta: nếu muốn hiểu rõ giáo lý của Phật giáo, trước hết ta cần ਀氀뀀甁 ﴀ ᄀ뼁渞 ᄀ椁쌀洞 渀礀⸀ 䈀�椞 瘀관礞Ⰰ 渀뼀甞 戀ꌀ漞 爀넀渞最 渀栀椀윀洞 瘀„挀̀渁 戀ꌀ渞 挀愞 倀栀관琞 挀椀渁最 最팀洞 挀ꌀ„ 
việc giải thích về thiên văn, địa lý thì e sẽ là một điều lầm lẫn. Song, khi ਀倀栀관琞 氀ꔀ礞 渀栀渀 猀椀渀栀 氀洀 琀爀甀渀最 琀洀 ᄀ쌁„欀栀ꌀ漞 猀琀 瘀椀 琀爀„琀栀 挀椀 琀栀椀 ᄀ�„挀愞 倀栀관琞 渀栀뀀  
thế nào? Về điểm này, trước hết Phật lấy nhân sinh là một sự thật mà quan sát ਀挀椀 挀栀渀 琀뀀�渞最 挀愞 渀 ᄀ쌁„琀洀 爀愀 挀栀휀„焀甀礀 琀栀切 琀턀椞 挀愀漀 挀愞 挀漀渀 渀最뀀�椞Ⰰ 洀 挀栀휀„焀甀礀  
thú ấy không phải như trước kia giả định ra một nguyên lý hình-thi-thượng-học về਀㰀椀㸀倀栀ꄀ洞 㰀⼀椀㸀瘀 㰀椀㸀吀栀꜀渞 䰀椀渀栀㬀 㰀⼀椀㸀ᄀ뼁渞 渀栀뀀 瀀栀뀀ꄁ渁最 挀栀洀 挀愞 倀栀관琞 琀栀 栀漀渀 琀漀渀 氀ꔀ礞  
nhân sinh như thực làm nền tảng để tìm ra chấn tướng thành lập và hoạt động của ਀挀漀渀 渀最뀀�椞⸀ 堀攀洀 琀栀뼀„琀栀 瀀栀뀀ꄁ渁最 瀀栀瀀 欀栀ꌀ漞 猀琀 挀愞 倀栀관琞Ⰰ 琀 爀愀 氀 琀„ᄀ椁쌀洞 砀甀ꔀ琞 瀀栀琀  
của nó, không phải là <i>hình-nhi-thượng-học </i>mà có thể nói là <i>khoa học,਀㰀⼀椀㸀欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 㰀椀㸀搀椀씀渞 搀쬀挞栀㰀⼀椀㸀 洀 氀 㰀椀㸀焀甀礀 渀ꄀ瀞㬀 㰀⼀椀㸀栀漀뜀挞 挀 琀栀쌀„渀椀 ᄀ뜁琞 渀뜀渞最  
về <i>hiện tượng hơn bản thể, về sinh diệt hơn tồn tại. </i>Thái độ ấy của Phật ਀琀甀礀 氀 琀栀挀栀 渞最 瘀�椞 栀촀挞 瀀栀漀渀最 渀栀ꔀ琞 戀愀渀 挀愞 ᄀ뀁ꄁ渁最 琀栀�椞Ⰰ 渀栀뀀渁最 挀椀渁最 氀ꄀ椞 氀 欀뼀琞  
quả tất nhiên của ý muốn chữa trị thời bệnh nữa. Mục đích quan sát thế gian của ਀ᄀ挞 倀栀관琞 氀 琀洀 爀愀 琀爀漀渀最 ᄀ 挀椀 㰀椀㸀倀栀瀀㰀⼀椀㸀 ⠀䐀栀愀洀洀愀Ⰰ 栀愀礀 䐀栀愀洀洀愀琀愀⤀ 琀栀뀀�渞最 戀넀渞最  
bất biến, tức là khảo sát để quán triệt cái <i>pháp tắc </i>thống nhất hết thảy ਀洀촀椞 栀椀윀渞 琀뀀渞最 琀爀漀渀最 琀栀뼀„最椀愀渀⸀ 一栀뀀 倀栀관琞 琀栀뀀�渞最 渀椀 瘀椀 琀爀„瘀 渀栀渀 猀椀渀栀 欀栀渀最  
phải ngẫu nhiên mà có, nhưng phải do một pháp tắc thường bằng chi phối, đồng ਀琀栀�椞 挀椀渁最 ᄀ뀁愁 挀漀渀 渀最뀀�椞 ᄀ뼁渞 氀ﴀ 琀뀀�渞最 琀턀椞 挀愀漀⸀ 一뼀甞 琀栀ꔀ礞 爀 ᄀ뀁挞 挀椀 瀀栀瀀 琀꼀挞 ꔀ礞  
thì tức là đã tìm ra một phương pháp duy nhất có thể cứu vớt chúng sinh. Phật dĩ ਀渀栀椀渀 ᄀ 渀栀�„琀„最椀挀 洀 琀栀渀栀 倀栀관琞Ⰰ 渀栀뀀渁最 琀„最椀挀 �„ᄀ礀 挀栀„礀뼀甞 挀椀渁最 欀栀渀最 最  
khác hơn là sự quán triệt được pháp tắc ấy: về ý nghĩa này, xin sẽ trình bày ਀猀愀甀⸀ 吀洀 氀ꄀ椞Ⰰ 渀栀관渞 砀琀 琀栀攀漀 ﴀ 渀最栀⤀愁 琀爀渀 ᄀ礀 琀栀 ᄀ턁椞 琀뀀渞最 挀愞 倀栀관琞 搀甀礀 挀栀준„挀  
một pháp đó. Tức mục đích quan sát sự thành lập và hoạt động của mọi hiện tượng ਀⠀渀栀渀 猀椀渀栀⤀ 爀턀琞 挀挞 挀椀渁最 挀栀준„氀 琀洀 爀愀 挀椀 瀀栀瀀 琀꼀挞 瀀栀픀„戀椀뼀渞 琀ꔀ琞 渀栀椀渀 ꔀ礞 �„ᄀ넁渞最  
sau hết thảy mọi hiện tượng mà thôi. Nhưng ở đây Phật giáo nguyên thủy không ਀瀀栀ꌀ椞 氀ꔀ礞 㰀椀㸀䈀ꌀ渞 吀栀쌀„䰀甀관渞 㰀⼀椀㸀氀洀 挀栀„ﴀ 洀 挀椀渁最 欀栀渀最 洀愀渀最 洀�琞 猀꼀挞 琀栀椀 㰀椀㸀 
hình-nhi-tượng-học </i>nào cả. Thế nhưng, nền <i>Hình-Nhi-Tựơng-Học </i>của Phật ਀最椀漀 퀀ꄀ椞 吀栀愞 猀愀甀 渀礀 挀栀渀栀 氀ꄀ椞 ᄀ 砀甀ꔀ琞 瀀栀琀 琀„ᄀ礀⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">c) PHƯƠNG PHÁP KHẢO SÁT&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀䌀挀 瀀栀뀀ꄁ渁最 瀀栀瀀 欀栀ꌀ漞 猀琀 琀栀뼀„最椀�椞 栀椀윀渞 琀뀀渞最 ᄀ쌁„琀洀 爀愀 挀椀  
pháp tắc thường hằng được Phật coi là quan trọng nhất, tức gặp bất cứ sự kiện ਀渀漀 挀椀渁最 瀀栀ꌀ椞 砀琀 ᄀ뼁渞 挀椀 挀栀渀 琀뀀�渞最 渀栀뀀 琀栀挞 挀愞 渀Ⰰ 渀뼀甞 挀栀준„搀愞 瘀漀 栀礀 瘀촀渞最Ⰰ  
mơ ước, hay nường tượng cho sự vật&nbsp; là có thật thì phương pháp tư khảo ấy đều bị ਀倀栀관琞 挀栀턀椞 戀케⸞ 一最甀礀渀 渀栀渀 挀愞 猀„洀 洀�„ᄀ뀁愁 ᄀ뼁渞 渀栀渞最 渀栀관渞 琀栀挞 猀愀椀 氀꜀洞 挀栀渀栀 氀  
ở đó. Ngày xưa, khi chưa thành chính giác, còn tu khổ hạnh trong rừng rậm, ban ਀ᄀ洀 ᄀ挞 倀栀관琞 琀栀뀀�渞最 挀ꌀ洞 琀栀ꔀ礞 猀„栀椀 瘀 琀洀 氀ﴀ 渀礀 最礀 渀栀椀섀甞 瀀栀椀섀渞 渀漀⸀ 倀栀관琞 氀椀섀渞  
nghĩ cách làm thế nào cho hết sợ hãi. Phật mới hỏi các đạo sĩ khổ hạnh khác thì ਀栀촀„ᄀ섁甞 戀ꌀ漞 挀挀栀 琀뀀�渞最 琀뀀渞最 㰀椀㸀ᰀᄠ洀 挀椀渁最 渀栀뀀 渀最礀Ⰰ 渀最礀 挀椀渁最 渀栀뀀 ᄀ洀ᴀ†㰀⼀椀㸀氀  
phương pháp kỳ diệu nhất để diệt trừ lòng sợ hãi. Nhưng Phật bác bỏ ngay phương ਀瀀栀瀀 焀甀渀 琀뀀�渞最 ꔀ礞 挀栀漀 氀 瘀甀 欀栀漀琀Ⰰ 戀쬀愞 ᄀ뜁琞Ⰰ 瘀 ᄀ洀 氀 ᄀ洀 洀 渀最礀 氀 渀最礀Ⰰ 猀„ 
thật rõ ràng như thế mà lại mường tượng khác đi thì thật không phải phương pháp ਀挀栀渀 挀栀渀栀 ᄀ쌁„搀椀윀琞 琀爀„氀渀最 猀„栀椀⸀ 吀„ᄀⰀ 倀栀관琞 挀„琀椀뼀瀞 琀挞 琀甀 栀渀栀 瘀 琀„洀渀栀  
theo phương châm như thực để diệt trừ lòng sợ hãi và sau Phật đã đạt được mục ਀ᄀ挀栀⸀ 嘀섀„猀愀甀 倀栀관琞 琀栀뀀�渞最 渀椀 挀栀漀 挀挀 ᄀ윁„琀„渀最栀攀 瘀섀„瘀椀윀挞 渀礀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㐀㌀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㐀㌀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㐀㌀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀Ⰰ  
tức cái phương pháp quan sát sự vật của Ngài từ trước đến nay vẫn là một phương ਀挀栀洀 渀栀ꔀ琞 焀甀渀Ⰰ 欀栀渀最 琀栀愀礀 ᄀ픁椞⸀ 䌀椀 氀턀椞 琀뀀�渞最 琀뀀渞最 渀栀뀀 渀最뀀�椞 猀愀礀 爀뀀甞 渀最栀攀  
tiếng người ta đòi tiền thì bảo là tiếng oanh hót, những kẻ thất vọng thường ਀洀뀀渞 挀栀ꔀ琞 洀愀 琀切礀 琀渀 最椀漀 ᄀ쌁„琀„愀渀 切礀 琀爀漀渀最 渀栀ꔀ琞 琀栀�椞㨀 琀ꔀ琞 挀ꌀ„ᄀ섁甞 戀쬀„ᄀ挞 倀栀관琞 挀„ 
tuyệt. Cái phương pháp khảo sát đúng như thực ấy của Phật thường được gọi là <i>਀ᰀ丠栀뀀 吀栀쬀ᴞ†㰀⼀椀㸀⠀夀愀ⴀ琀栀愀琀愀琀栀愀⤀Ⰰ 栀漀뜀挞 氀 㰀椀㸀一栀뀀 吀栀挞 㰀⼀椀㸀⠀夀愀琀栀愀戀栀甀琀愀洀⤀Ⰰ 洀 琀椀뼀渞最 㰀椀㸀 
như thực </i>thường được dịch sát với nghĩa là <i>“đúng như điều được làm”, </i>਀栀漀뜀挞 氀 㰀椀㸀ᰀᄠ度渀最 渀栀뀀 挀椀 栀椀윀渞 挀ᴀ⸠ 㰀⼀椀㸀吀挞 焀甀愀渀 猀琀 猀„瘀관琞 洀�琞 挀挀栀 㰀椀㸀ᄀ度渀最 渀栀뀀  
thực </i>là một phương pháp duy nhất khế hợp với chân lý. Ðến cái trí tuệ do ਀琀栀椀 ᄀ�„瘀 瀀栀뀀ꄁ渁最 瀀栀瀀 焀甀愀渀 猀琀 ꔀ礞 洀 挀 琀栀 琀栀渀最 琀栀뀀�渞最 ᄀ뀁挞 洀윀渞栀 搀愀渀栀 氀  
Bát-Nhã (Pana-tuệ), là Minh (Vijja), là Như-Thực-Trí-Kiến ਀⠀夀愀ⴀ琀栀愀戀栀甀琀愀渀愀渀搀愀猀猀愀渀愀⤀Ⰰ 氀 琀爀 琀甀윀„挀愀漀 渀栀ꔀ琞 挀愞 倀栀관琞 䜀椀漀Ⰰ 瘀 挀栀준„挀 琀爀 琀甀윀„ᄀ  
mới có thể thấy được Chân Như (tathata), và tính bất biến (Anannathata), nói một ਀挀渀栀 ᄀꄁ渁 最椀ꌀ渞Ⰰ 氀 琀栀ꔀ礞 ᄀ뀁挞 倀栀瀀 吀渀栀 ⠀䐀栀愀洀洀愀琀愀⤀⸀ 퀀 氀 瀀栀뀀ꄁ渁最 挀栀洀 挀̀渁 戀ꌀ渞 挀愞  
Phật để thể hiện lý tưởng tối cao là lý tưởng giải thoát.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀匀漀渀最Ⰰ 氀洀 琀栀뼀„渀漀 ᄀ쌁„ᄀꄁ琞 ᄀ뀁挞 琀爀 琀甀윀„渀栀뀀 琀栀挞 琀爀椀 欀椀뼀渞 ꔀ礞㼀  
theo Phật thì cái căn cứ chung cùng của nó là Thiền Ðịnh Tam Muội. Nói khác đi, ਀渀栀�„琀甀 吀栀椀섀渞 퀀쬀渞栀 洀�椞 挀 琀爀 琀爀挞 焀甀渀 瘀 挀栀준„挀 琀爀 ᄀ 洀�椞 琀栀ꔀ礞 ᄀ뀁挞 挀栀渀 渀栀뀀Ⰱ  
nhưng trong quá trình đạt đến trí ấy cũng có những thủ tục cần thiết. Bởi thế, ਀瀀栀뀀ꄁ渁最 瀀栀瀀 欀栀ꌀ漞 猀琀 挀愞 倀栀관琞 氀 瀀栀渀 琀挀栀 栀椀윀渞ⴀ琀뀀渞最ⴀ最椀�椞Ⰰ 焀甀愀渀 猀琀 瘀 最椀ꌀ椞  
phẩu những yếu tố thành lập để tìm hiểu trạng thái hoạt động của nó, và do đó mà ਀琀栀ꔀ礞 ᄀ뀁挞 挀椀 瀀栀瀀 琀꼀挞 瘀관渞 栀渀栀 琀爀漀渀最 栀椀윀渞ⴀ琀뀀渞最ⴀ最椀�椞⸀ 一栀渞最 琀栀甀礀뼀琞 渀栀뀀 㰀椀㸀一最椀  
Uẩn, Thập-Nhị-Xứ, Thập-Bát-Giới v.v… </i>đều là kết quả của phương pháp khảo sát ਀渀礀㬀 ᄀ뜁挞 戀椀윀琞 氀 琀爀漀渀最 㰀椀㸀吀栀관瀞ⴀ一栀쬀ⴞ一栀渀ⴀ䐀甀礀渀ⴀ儀甀愀渀Ⰰ 㰀⼀椀㸀瀀栀뀀ꄁ渁最 琀栀挞 栀漀ꄀ琞 ᄀ�渞最  
của hữu tình được chia thành mười hai đoạn để thuyết minh đều là đặc chất của ਀倀栀관琞 䜀椀漀⸀ 一栀뀀 琀爀渀 ᄀ 渀椀Ⰰ 瀀栀渀 琀挀栀 猀„瘀관琞 ᄀ쌁„焀甀愀渀 猀琀 氀 栀촀挞 瀀栀漀渀最 渀栀ꔀ琞 戀愀渀  
của đương thời, bởi thế, dĩ nhiên, phương pháp của Phật, vì nhiều lẽ, cũng đã ਀挀栀쬀甞 ꌀ渞栀 栀뀀�渞最 挀愞 琀爀漀 氀뀀甁 ᄀ뀁ꄁ渁最 琀栀�椞Ⰰ 搀甀礀 挀 ᄀ椁쌀洞 氀 瀀栀뀀ꄁ渁最 瀀栀瀀 瀀栀渀 琀挀栀 挀愞  
Phật cực kỳ tinh tế và chặt chẽ. Hơn nữa, đặc chất phân-tích- quan của Phật là ਀氀ꔀ礞 栀漀ꄀ琞 ᄀ�渞最 琀洀 氀ﴀ 瘀 栀漀ꄀ琞 ᄀ�渞最 氀甀渀 氀ﴀ 氀洀 洀挞 琀椀甀㬀 渀椀 洀�琞 挀挀栀 搀씀„栀椀쌀甞 栀ꄀ渁  
là đứng trên lập trường tâm-lý-học luân lý mà quan sát và phân tích thế giới để ਀挀 ᄀ뀁挞 猀„瀀栀渀 ᄀ漁渀 挀栀渀栀 砀挀 瘀섀„挀ꌀ„栀愀椀 瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 㰀椀㸀猀„琀栀挞 㰀⼀椀㸀瘀 㰀椀㸀最椀  
trị </i>của thế giới: đó là đặc sắc của phương pháp quan sát của Phật. Vì, như ਀倀栀관琞 渀椀Ⰰ 渀뼀甞 挀栀준„焀甀愀渀 猀琀 琀栀뼀„最椀�椞 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 猀„琀栀挞 琀栀 猀„焀甀愀渀 猀琀 挀栀준„ 
là quan sát những hiện tượng hoạt động tâm lý; ngược lại, nếu chỉ quan sát thế ਀最椀�椞 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 最椀 琀爀쬀„欀栀栀渀最 琀栀椀 琀栀 猀„焀甀愀渀 猀琀 ꔀ礞 挀栀준„氀 焀甀愀渀 猀琀 猀„ 
tồn tại luân lý theo nghĩa rộng, cho nên phải lấy cả hai tiêu chuẩn hỗ tương ấy ਀氀洀 挀ꄀ 猀�„挀栀漀 琀ꔀ琞 挀ꌀ„猀„焀甀愀渀 猀琀 琀栀 洀�椞 挀 琀栀쌀„琀栀ꔀ礞 ᄀ뀁挞 挀栀渀 琀뀀�渞最 挀愞 挀挀  
pháp. Trong các phái ở Ấn Ðộ thời bấy giờ, đây là đặc sắc hiển trứ nhất của Phật ਀最椀漀⸀ 匀愀甀 渀礀 欀栀渀最 氀甀Ⰰ 䄀ⴀ吀ⴞ퀀ꄀ琞ⴀ䴀愀 挀 ᄀ섁„砀뀀�渞最 瘀 琀栀甀礀뼀琞 洀椀渀栀 瘀섀„㰀椀㸀 
Tâm-Tâm-Sở-Luận </i>và thuyết này đã cống hiến rất nhiều cho nền tâm-lý-học luân ਀氀ﴀ⸀ 一栀뀀 琀爀甀礀 渀最甀礀渀 爀愀 琀栀 琀栀甀礀뼀琞 渀礀 挀渞最 挀栀준„氀 欀뼀琞 焀甀ꌀ„挀愞 猀„琀爀椀쌀渞 欀栀愀椀 挀椀  
thái độ quan sát trên đây của Phật mà thôi. Tuy nhiên, có điều chúng ta cần phải ਀氀뀀甁 ﴀ �„ᄀ礀 氀Ⰰ 猀„㰀椀㸀欀栀ꌀ漞 猀琀 渀栀뀀 琀栀挞 㰀⼀椀㸀挀愞 倀栀관琞 欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 挀栀준„挀栀甀礀渀 瀀栀渀  
tích sự thực để tìm ra cái nguyên tắc hoạt động của tâm lý luân lý, mà trong đó ਀挀渀 猀漀 猀渀栀㬀 ᄀ턁椞 挀栀椀뼀甞 最椀 琀爀쬀„挀愞 琀栀뼀„最椀�椞 猀„琀栀挞 瘀�椞 氀ﴀ 琀뀀�渞最 琀턀椞 挀愀漀 ᄀ쌁„瀀栀渀  
định một cách chính xác rồi tìm ra cái nguyên tắc thực hiện lý tưởng đó. Cái gọi ਀氀 㰀椀㸀渀栀뀀 琀栀挞 琀爀椀 欀椀뼀渞 㰀⼀椀㸀挀愞 倀栀관琞 爀턀琞 挀挞 挀椀渁最 挀栀준„氀 猀„瀀栀渀 ᄀ漁渀 最椀 琀爀쬀„ 
tối cao ấy mà thôi, <i>tri kiến </i>bao hàm trí-thứ-thự-tế-hóa ấy quyết không ਀瀀栀ꌀ椞 挀栀준„挀椀 㰀椀㸀琀爀 琀栀挞 㰀⼀椀㸀琀팀渞 琀ꄀ椞 ᄀꄁ渁 琀栀甀꜀渞㨀 ᄀ椁섀甞 渀礀 挀„砀攀洀 挀栀㰞椀㸀 䴀椀渀栀㰀⼀椀㸀  
(vijja) của Phật thường nói về sự chứng ngộ pháp tắc <i>Tứ Ðế </i>trong đó bao ਀栀洀 猀„瀀栀渀 ᄀ漁渀 挀ꌀ„瘀섀„㰀椀㸀猀„琀栀挞 㰀⼀椀㸀氀꬀渞 㰀椀㸀最椀 琀爀쬀„㰀⼀椀㸀琀栀 ᄀ„爀⸀ 䌀栀대渞最 栀ꄀ渞Ⰰ  
sinh lý học, giải phẩu học, dược vật học v.v… chỉ là những tư liệu cần thiết cho ਀洀�琞 礀 猀⤀ 琀爀漀渀最 洀挞 ᄀ挀栀 挀栀愞 戀윀渞栀Ⰰ 挀椀渁最 琀栀뼀Ⱎ 挀椀 最촀椞 氀 ᰀ焠甀愀渀 猀琀 最椀ꌀ椞 瀀栀꤀甞 猀„ 
thực” của Phật tất kính cũng chỉ là phán đoán giá trị một cách chính xác để tìm ਀爀愀 挀椀 渀最甀礀渀 琀꼀挞 挀栀愞 戀윀渞栀 挀栀漀 挀栀切渀最 猀椀渀栀 洀 琀栀椀⸀ 㰀椀㸀ᰀ퀠턀椞 瘀�椞 琀栀뼀„最椀愀渀Ⰰ 焀甀愀渀  
sát hết thảy một cách như thật, xa lìa tất cả mọi nhiễm trược của thế gian”:</i> ਀ᄀ 氀 洀挞 ᄀ挀栀 挀愞 挀挀栀 㰀椀㸀焀甀愀渀 猀琀 渀栀뀀 琀栀挞⸀ 㰀⼀椀㸀一栀뀀渁最Ⰰ 渀뼀甞 洀甀턀渞 渀椀 挀栀漀 爀  
ràng hơn về sự <i>quan sát như thực </i>thì cần phải biện minh về vấn đề phán ਀ᄀ漁渀 最椀 琀爀쬀„氀ﴀ 琀뀀�渞最Ⰰ 洀 渀뼀甞 琀栀뼀„琀栀 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„焀甀 瀀栀椀섀渞 瀀栀挞 渀渀 猀봀„砀椀渀 琀爀渀栀 戀礀  
sau. Tóm lại, ta đừng quên rằng trong cách <i>quan sát như thực, </i>có bao hàm ਀渀栀관渞 琀栀挞 氀ﴀ 琀뀀�渞最 渀愞⸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<h3><a name="_042"></a>2- CHỦ NGHĨA LẤY CHÍNH PHÁP LÀM TRUNG TÂM:</h3>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀က턁椞 琀뀀渞最 挀愞 猀„㰀椀㸀欀栀ꌀ漞 猀琀 渀栀뀀 琀栀挞 㰀⼀椀㸀氀 㰀椀㸀倀栀瀀 㰀⼀椀㸀 
(Dhamma). Chỗ lập cước căn bản của Phật giáo nguyên thủy chung cực không ngoài ਀瘀椀윀挞 琀栀挞 琀甀 瘀 氀椀씀甞 渀最�„㰀椀㸀倀栀瀀 ᄀ⸀ 㰀⼀椀㸀一愀礀Ⰰ 渀뼀甞 ᄀ渞最 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 最椀漀 ᄀ漁渀  
mà nhận xét, thì sự thành lập Phật giáo tuy là do mối quan hệ giữa Phật và các ਀ᄀ윁„琀Ⱎ 挀椀渁最 渀栀뀀 挀栀愀 挀漀渀Ⰰ 渀栀뀀渁最 琀爀漀渀最 ᄀⰀ 洀턀椞 氀椀渀 氀ꄀ挞 焀甀渀 琀栀渀最 琀栀 氀ꄀ椞 氀 㰀椀㸀 
Pháp. </i>Phật sở dĩ là Phật vì đã thể nghiệm và thực chứng được <i>Pháp, </i>mà ਀琀̀渁最 䜀椀 猀�„搀⤀ ᄀ뀁挞 最촀椞 氀 吀̀朁 䜀椀 挀椀渁最 氀 瘀 洀甀턀渞 琀栀쌀„栀椀윀渞 瘀 琀栀挞 挀栀渞最 㰀椀㸀 
Pháp</i> ấy. Ngày xưa, trên bờ sông Ni-Liên-Thiền (Neranyara), tại Ưu-Lâu-Tỳ-La ਀⠀唀渀瘀攀氀愀⤀Ⰰ 猀愀甀 欀栀椀 琀栀渀栀 ᄀꄁ漞 欀栀渀最 戀愀漀 氀甀Ⰰ ᄀ挞 倀栀관琞 ᄀ 琀„猀甀礀 渀最栀⤀㬁 ᰀ�„ᄀ�椞 渀뼀甞  
không có một người để nương tựa và tôn thờ há không phải là một mối lo lớn sao? ਀一栀뀀渁最Ⰰ 琀愀 猀봀„琀洀 ᄀ甀 爀愀 渀最뀀�椞 ꔀ礞㼀ᴀ†䰀ꄀ椞 渀最栀⤀㨁 ᰀ丠뼀甞 ᄀ턁椞 瘀�椞 㰀椀㸀䜀椀�椞 㰀⼀椀㸀⠀匀椀氀愀⤀Ⰰ 㰀椀㸀 
Ðịnh</i> (Samadhi), <i>Tuệ </i>(Panna), <i>Giải thoát </i>(Vimutti), <i>Giải ਀吀栀漀琀 吀爀椀 䬀椀뼀渞 㰀⼀椀㸀⠀嘀椀洀椀琀栀椀渀愀渀愀ⴀ搀愀猀猀愀渀愀⤀ 挀渀 挀 挀栀휀„琀栀椀뼀甞 猀琀 琀栀 挀꜀渞 瀀栀ꌀ椞 挀  
người phù trì giúp đỡ; nhưng nay, trong mười phương thế giới không có một Sa-Môn ਀栀愀礀 䈀ⴀ䰀愀ⴀ䴀渀 渀漀 栀ꄀ渁 琀愀 琀栀 戀椀뼀琞 琀洀 ᄀ甀 ᄀ뀁挞 渀最뀀�椞 最椀切瀀 ᄀ㼞ᴀ†吀栀뼀„爀팀椞 倀栀관琞 琀뀀  
nói: <i>“Pháp này há không do ta chứng ngộ sao? Tại sao ta không tôn sùng và lấy ਀渀 氀洀 渀ꄀ椁 渀뀀ꄁ渁最 琀愞㼀ᴀ㰠⼀椀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䠀礀瀀攀爀氀椀渀欀∀㸀 㰀⼀猀瀀愀渀㸀 
<a name="_ftnref44" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn44">਀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㐀㐀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀  
Xem thế thì biết chỉ có <i>Pháp </i>ấy là nơi tôn sùng và nương tựa của Phật mà ਀琀栀椀⸀ 퀀 氀 ᄀ椁쌀洞 砀甀ꔀ琞 瀀栀琀 挀愞 琀ꔀ琞 挀ꌀ„挀栀„渀最栀⤀愁 倀栀관琞 䜀椀漀Ⰰ 欀栀渀最 琀爀渀最 挀관礞 吀栀꜀渞Ⰰ  
không nương tựa nơi Trời, mà chỉ lấy việc thể nghiệm và truyền bá <i>chính pháp਀㰀⼀椀㸀氀洀 猀„洀윀渞栀㬀 挀栀漀 ᄀ뼁渞 挀甀턀椞 挀豈渀最Ⰰ 猀愀甀 㐀㔀 渀̀洁 最椀漀 栀愀Ⰰ 琀爀뀀�挞 欀栀椀 渀栀관瀞 搀椀윀琞Ⰰ  
đức Phật cũng còn căn dặn:&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀吀攀砀琀䤀渀搀攀渀琀∀㸀ᰀ†☀†搀漀 ᄀⰀ 䄀 一愀渀℀ ⠀猀愀甀 欀栀椀 琀愀 渀栀관瀞 搀椀윀琞⤀ 栀礀 琀„ 
mình thắp đuớc lên mà đi, hãy nương tựa chính nơi mình chứ đừng nương tựa vào ਀洀�琞 愀椀 欀栀挀Ⰰ 栀礀 渀뀀ꄁ渁最 琀愞 瘀漀 挀栀渀栀 瀀栀瀀Ⰰ ᄀ渞最 礀 挀栀준„渀ꄀ椁 渀漀 欀栀挀Ⰰᴀ㰠愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㐀㔀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㐀㔀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀㬀 昀漀渀琀ⴀ猀琀礀氀攀㨀渀漀爀洀愀氀∀㸀嬀㐀㔀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀  
&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀栀攀漀 ﴀ 渀最栀⤀愁 ꔀ礞 琀栀 渀最뀀�椞 渀漀 ᄀ 琀„琀栀쌀„栀椀윀渞 ᄀ뀁挞 㰀椀㸀瀀栀瀀 
</i>thì <i>pháp </i>ấy là ngọn đèn sáng soi đường cho mình, là nơi tuyệt đối an ਀琀漀渀 ᄀ쌁„渀뀀ꄁ渁最 琀愞Ⰰ 挀栀준„挀 瀀栀瀀 氀 焀甀愀渀 琀爀촀渞最Ⰰ 洀 瘀椀윀挞 琀栀쌀„渀最栀椀윀洞 瀀栀瀀 ꔀ礞 欀栀渀最  
có liên quan gì đến sự xuất hiện hay không xuất hiện của Phật. Ðây chính là điểm ਀砀甀ꔀ琞 瀀栀琀 挀愞 琀栀甀礀뼀琞 㰀椀㸀倀栀瀀 琀栀渀 吀栀뀀�渞最 吀爀„㰀⼀椀㸀�„琀栀�椞 欀„瀀栀椀 琀栀愀椀⸀ ☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Tóm lại; từ khi thành đạo đến nhập niết bàn trước sau Phật ਀瘀꬀渞 氀ꔀ礞 㰀椀㸀倀栀瀀 㰀⼀椀㸀氀洀 琀爀甀渀最 琀洀Ⰰ ᄀ椁섀甞 渀礀 挀„砀攀洀 琀爀漀渀最 ᄀ漁ꄀ渞 瘀̀渁 琀爀渀 ᄀ礀 挀椀渁最  
đủ rõ. Bởi thế, sau khi Phật nhập diệt, thừa kết tinh thần ấy, Giáo đoàn đã lấy ਀挀栀渀栀 瀀栀瀀☀渀戀猀瀀㬀 氀洀 琀爀甀渀最 琀洀 挀栀漀 猀„猀턀渞最 挀渀 琀뀀�渞最 欀栀渀最 挀 最 氀 氀ꄀ„挀ꌀ⸞ 吀爀뀀�渞最 栀瀞  
này cũng tương tự như người con mất cha phải căn cứ theo những gì người cha đã ਀焀甀礀 ᄀ쬁渞栀 ᄀ쌁„砀„氀ﴀ 洀촀椞 瘀椀윀挞 琀爀漀渀最 最椀愀 ᄀ渀栀⸀䌀栀漀 渀渀 猀愀甀 欀栀椀 倀栀관琞 渀栀관瀞 搀椀윀琞 欀栀渀最  
lâu, Bà-La-Môn Cù-Mặc-Kiền-Liên (Gopakamaggadllàna) và Đại Thần Do-Thế ਀⠀嘀愀猀猀愀欀愀爀愀⤀ 栀케椞 䄀ⴀ一愀渀 氀 愀椀 猀봀„欀뼀„瘀쬀„倀栀관琞 氀洀 琀栀„氀⤀渁栀 挀愞 䜀椀漀ⴀက漁渀Ⰰ 琀栀 䄀ⴀ一愀渀  
trả lời rằng “hiện nay không có ai có thể làm điểm tựa cho tất cả để kế vị Phật; ਀挀栀切渀最 琀椀 氀 渀栀渞最 渀最뀀�椞 洀ꔀ琞 挀栀愀 ⠀愀瀀瀀愀琀椀猀愀爀愀渀⤀Ⰰ 挀栀준„挀渀 戀椀뼀琞 渀뀀ꄁ渁最 琀愞 瘀漀  
pháp, nương tựa nơi Tăng-Già, thống nhất với Tăng Già”<a name="_ftnref46" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn46"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[46]</span></span></a> ਀一栀渞最 氀�椞 渀椀 ꔀ礞 琀栀관琞 ᄀ ᄀꄁ椞 戀椀쌀甞 挀栀漀 氀渀最 琀椀渀 瘀渞最 挀栀꼀挞 瘀 琀栀渀栀 欀栀꤀渞 挀愞 ᄀ윁„琀„ 
Phật, tức họ đã theo đúng lời Phật chỉ dạy hễ sống theo đúng như pháp thì cũng ਀渀栀뀀 倀栀관琞 瘀꬀渞 挀渀 琀ꄀ椞 琀栀뼀Ⱎ 瘀 挀栀渀栀 挀椀渁最 渀栀�„渀椀섀洞 琀椀渀 ꔀ礞 洀 搀甀礀 琀爀 ᄀ뀁挞 猀„琀栀턀渞最  
nhất của Giáo-Ðoàn vậy. &nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀匀漀渀最Ⰰ �„ᄀ礀Ⰰ 挀 ᄀ椁쌀洞 琀愀 挀꜀渞 挀栀切 ﴀ 氀Ⰰ 琀栀攀漀 渀栀뀀 氀�椞 挀愞 倀栀관琞  
và các đệ tử Phật thì <i>pháp </i>ấy quyết không phải chỉ hạn cục giữa Phật và ਀挀挀 ᄀ윁„琀„�„栀椀윀渞 琀ꄀ椞Ⰰ 洀 氀 瀀栀瀀 挀 ᄀ꜁礞 ᄀ„瀀栀픀ⴞ戀椀뼀渞ⴀ琀渀栀 瘀 琀ꔀ琞ⴀ渀栀椀渀ⴀ琀渀栀 欀栀꼀瀞  
mười phương, ba đời. Nói khác đi, giáo pháp mà Phật đã thể hiện và là sự sống ਀挀渀 挀愞 䜀椀漀 퀀漀渀 欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 氀 挀愞 爀椀渀最 倀栀관琞 䜀椀漀 洀 氀 ᄀꄁ椞 戀椀쌀甞 挀栀漀 挀栀渀 氀ﴀ  
bất biến, ý nghĩa tôn trọng pháp cũng chính là ở đó. Như trên kia đã nói, sau ਀欀栀椀 琀栀渀栀 ᄀꄁ漞 挀뀀愁 戀愀漀 氀甀Ⰰ 倀栀관„ᄀ 琀뀀 搀甀礀 瘀섀„猀„琀渀 琀爀촀渞最 倀栀瀀⸀ 䰀切挀 ꔀ礞 倀栀ꄀ洞 吀栀椀渀  
xuất hiện và tán thán như sau:&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀䌀栀뀀 倀栀관琞 �„焀甀 欀栀Ⱎ 挀栀뀀 倀栀관琞 �„嘀쬀„䰀愀椀 瘀 倀栀관琞 �„栀椀윀渞 琀ꄀ椞 ᄀ섁甞  
là những người diệt khổ cho chúng sinh; các Ngài đều tôn trọng Pháp, vì đó là ਀倀栀瀀 吀渀栀 ⠀䐀栀愀洀洀愀琀愀⤀ 挀愞 挀栀뀀 倀栀관琞 �„焀甀 欀栀Ⱎ 栀椀윀渞 琀ꄀ椞 瘀 瘀쬀„氀愀椀⸀ 䈀�椞 琀栀뼀Ⱎ 渀最뀀�椞  
(đại nhân – mahatam) muốn tìm cầu thực nghĩa, phải y theo những lời của chư Phật ਀瀀栀ꌀ椞 琀渀 琀爀촀渞最 挀栀渀栀 瀀栀瀀⸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㐀㜀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㐀㜀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㐀㜀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Những lời tán thán của Phạm Thiên trên đây có quả là tâm lý ਀猀„琀栀挞 挀愞 倀栀관琞 栀愀礀 ᄀ 挀栀준„氀 洀�琞 氀漀ꄀ椞 渀最„渀最渀 琀栀 琀愀 欀栀渀最 挀꜀渞 戀椀뼀琞Ⰰ 渀栀뀀渁最  
cái tư tưởng nội dung của đoạn văn trên đích thực đã biểu thị sự <i>tự giác </i>਀挀愞 倀栀관琞Ⰰ 琀挞 挀栀뀀 倀栀관琞 琀爀漀渀最 戀愀 ᄀ�椞 ⠀琀愀洀 琀栀뼀⤞ 挀椀渁最 ᄀ섁甞 氀ꔀ礞 挀栀渀栀 瀀栀瀀 氀洀 琀爀甀渀最  
tâm, bởi thế, nếu ai muốn trở nên toàn giác tất cũng phải nương tựa vào pháp ấy. ਀一椀 挀挀栀 欀栀挀Ⰰ 戀ꔀ琞 挀„愀椀Ⰰ 栀씀„渀뀀ꄁ渁最 琀栀攀漀 瀀栀瀀 ꔀ礞 琀栀 戀ꔀ琞 氀甀관渞 �„瘀漀 琀栀�椞 最椀愀渀Ⰰ 砀„ 
sở hay địa vị nào đi nữa cũng đều đạt đến cảnh giới đồng đẳng như chư Phật trong ਀琀愀洀 琀栀뼀⸞ 倀栀瀀 ᄀ 戀愀漀 栀洀 瀀栀픀ⴞ戀椀뼀渞ⴀ琀渀栀 瘀 琀ꔀ琞 渀栀椀渀 琀渀栀Ⰰ 渀愀礀 氀ꄀ椞 琀栀洀 瘀漀 渞最  
đáng tính chính là ý nghĩa trong những lời tán thán trên. Vả lại, Pháp trở thành ਀挀̀渁 挀„琀爀甀渀最 琀洀 挀愞 倀栀관琞 最椀漀 挀椀渁最 氀 搀漀 ᄀⰀ 琀挞 倀栀관琞 最椀漀 挀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 最椀漀 瀀栀瀀  
của mình là chân lý có phổ biến tính và tất nhiên tính cũng là căn cứ vào đó.&nbsp;</p>਀㰀栀㌀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开　㐀㌀∀㸀㰀⼀愀㸀㌀ⴀ � 一䜀䠀⠀䄁 䌀䄞 倀䠀섀倀㨀㰀⼀栀㌀㸀 
<p class="BodyText">Trước hết hãy xét về tự nghĩa. Dhr gốc của nó là từ chữ TRÌ ਀⠀渀꼀洞 最椀⤞ 洀 爀愀Ⰰ 瘀턀渞 挀栀준„渀最栀⤀愁 最椀„挀栀뜀琞 欀栀渀最 琀栀愀礀 ᄀ픁椞Ⰰ 琀„ᄀ 戀椀뼀渞 挀栀甀礀쌀渞 洀�琞  
cách tự nhiên mà thành nghĩa trật tự, pháp tắc và đặc chất. Do đó, về sau các ਀栀촀挞 最椀ꌀ„䄀ⴀ吀ⴞ퀀ꄀ琞ⴀ䴀愀 戀ꌀ漞 ᄀ쬁渞栀 渀最栀⤀愁 挀愞 瀀栀瀀 氀 挀栀ꔀ瀞 琀爀 琀渀栀  
(Sualaksanadharayatva). Nếu nói một cách khái quát, ta có thể cho đây là sự giải ਀琀栀挀栀 爀ꔀ琞 琀栀挀栀 ᄀ渀最⸀ 吀甀礀 渀栀椀渀Ⰰ 琀椀뼀渞最 渀礀 ᄀ뀁挞 搀豈渀最 氀洀 琀栀甀관琞 渀最„欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞  
bắt đầu từ Phật giáo mà đã có từ thời đại Lê-Câu-Vệ-Ðà liên quan đến những tác ਀搀渞最 挀愞 挀挀 吀栀꜀渞 䰀椀渀栀Ⰰ 挀栀漀 渀渀 琀椀뼀渞最 渀礀 ᄀ 搀뀀挞 搀豈渀最 瘀�椞 栀渀栀 琀栀椀 䐀栀愀爀洀愀渀  
(trung tính) và đã có đủ ý nghĩa trật tự, thứ đề và đặc tính rồi. Về điểm này, ਀挀„砀攀洀 ﴀ 渀最栀⤀愁 ᄀ뀁挞 戀椀쌀甞 栀椀윀渞 琀爀漀渀最 挀挀 戀椀 挀愀 琀渀 洀豈„渀最뀀�椞 琀愀 猀봀„琀栀ꔀ礞 爀ꔀ琞 爀⸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㐀㠀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㐀㠀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㐀㠀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀  
Trở xuống đến thời đại Áo-Nghĩa-Thư thì tiếng này hầu như chỉ được dùng với ý ਀渀最栀⤀愁 ᄀꄁ漞 ᄀ挞Ⰰ 挀渀 渀最栀⤀愁 琀爀관琞 琀Ⱎ 琀栀„ᄀ윁Ⱎ 瘀⸀瘀 ☀†琀栀 挀栀준„挀渀 氀椀渀 焀甀愀渀 ᄀ뼁渞 渀最栀⤀愁  
vụ bốn giai cấp mà thôi. &nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀☀渀戀猀瀀㬀吀栀뼀„爀팀椞 琀爀ꌀ椞 焀甀愀 琀栀�椞 ᄀꄁ椞 섀漀ⴀ一最栀⤀愁ⴀ吀栀뀀 挀栀漀 ᄀ뼁渞 琀栀�椞 ᄀꄁ椞  
Kinh-Thư thì cái pháp tắc đạo đức dùng để chỉnh lý xã hội Bà-La-Môn-Giáo được ਀洀윀渞栀 搀愀渀栀 氀 㰀椀㸀倀栀瀀 䬀椀渀栀Ⰰ 㰀⼀椀㸀瘀 㰀椀㸀瀀栀瀀 㰀⼀椀㸀ᄀ뀁挞㰀椀㸀 㰀⼀椀㸀搀豈渀最 瘀�椞 渀最栀⤀愁 焀甀礀  
định nhất ban. Xem thế thì Phật giáo cũng chỉ thu thập cái danh từ nhất ban đã ਀ᄀ뀁挞 琀栀渀最 搀渞最 �„琀栀�椞 戀ꔀ礞 最椀�„洀 琀栀椀㨀 ᄀ 氀 ᄀ椁쌀洞 琀愀 挀꜀渞 挀栀切 ﴀ 琀爀뀀�挞⸀ 䐀甀礀 挀  
điều là: khi tiếng này được Phật Giáo thu dụng thì ý nghĩa của nó lại trọng đại ਀栀ꄀ渁 䈀ⴀ䰀愀ⴀ䴀渀ⴀ䜀椀漀Ⰰ 琀挞 欀栀渀最 渀栀渞最 挀栀준„挀 ﴀ 渀最栀⤀愁 琀栀甀�挞 氀甀渀 氀ﴀ 洀 挀渀 戀愀漀 栀洀  
cả ý nghĩa về thế giới quan, chính tương đương với chữ đạo của Trung Quốc và ਀挀栀愞 嘀椀 吀爀„挀愞 吀礀 瀀栀뀀ꄁ渁最 瘀관礞⸀ 吀爀漀渀最 琀뀀 琀뀀�渞最 挀픀„ꐀ渞 퀀�Ⱎ 渀뼀甞 琀洀 洀�琞 琀椀뼀渞最 琀뀀ꄁ渁最  
đương với chữa <i>Ðạo</i> và <i>Vũ Trụ, </i>thì ở thời đại Lê-Câu-Vệ-Ðà, trong ਀挀挀 猀挀栀 戀넀渞最 琀椀뼀渞最 倀栀ꄀ洞 琀栀뀀�渞最 琀爀쬀渞栀 琀爀촀渞最 搀豈渀最 挀栀„㰀椀㸀焀甀礀 氀甀관琞 㰀⼀椀㸀⠀爀琀愀⤀⸀  
Nhưng, trong chữ <i>pháp </i>của Phật giáo, <i>quy luật </i>này gồm đủ cả ý ਀渀最栀⤀愁 焀甀礀 氀甀관琞 瘀椀 琀爀Ⱎ 焀甀礀 氀甀관琞 ᄀꄁ漞 ᄀ挞 瘀⸀瘀☀†吀洀 氀ꄀ椞Ⰰ 渀最„渀最甀礀渀 挀愞 挀栀„㰀椀㸀瀀栀瀀 
</i>trong Phật Giáo tuy xuất phát từ Bà-La-Môn-Giáo, nhưng ý nghĩa của nó lại ਀戀愀漀 焀甀琀 栀ꄀ渁 瘀 ᄀ 氀ꔀ礞 焀甀愀渀 渀椀윀洞 焀甀礀 氀甀관琞 砀愀 砀뀀愁 氀洀 戀턀椞 挀ꌀ渞栀⸀ 嘀ꌀ„氀ꄀ椞Ⰰ 㰀椀㸀焀甀礀  
luật </i>hay <i>pháp </i>của Bà-La-Môn-Giáo cũng đề nhận thần nhân cách là nguồn ਀最턀挞Ⰰ 挀渀 ﴀ 渀最栀⤀愁 㰀椀㸀瀀栀瀀 㰀⼀椀㸀琀爀漀渀最 倀栀관琞 最椀漀 琀栀 瀀栀„ᄀ쬁渞栀 猀„琀팀渞 琀ꄀ椞 挀愞  
tạo-vật-chủ, cho nên, mặc dù nguồn gốc của nó tuy phát xuất từ Bà-La-Môn-Giáo, ਀渀栀뀀渁最 琀爀漀渀最 倀栀관琞 最椀漀Ⰰ 渀 氀ꄀ椞 挀 洀�琞 ﴀ 渀最栀⤀愁 ᄀ뜁挞 琀栀豈⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Song, cách dùng chữ <i>pháp </i>trong Phật giáo như thế nào? ਀嘀섀„瘀ꔀ渞 ᄀ섁„渀礀Ⰰ 渀뼀甞 ᄀ섁„挀관瀞 ᄀ뼁渞 琀ꔀ琞 挀ꌀ„洀촀椞 琀爀뀀�渞最 栀瀞 琀栀 挀 爀ꔀ琞 渀栀椀섀甞 挀挀栀 搀豈渀最Ⰰ  
nhưng, nếu chỉ nhằm vào mục đích ở đây thì đại khái có thể chia thành hai cách: ਀㄀ⴀ 䰀 㰀椀㸀瀀栀瀀 㰀⼀椀㸀ᄀ꜁礞 ᄀ㰞椀㸀 氀ﴀ 瀀栀瀀 㰀⼀椀㸀琀„渀栀椀渀Ⰰ 栀漀뜀挞 氀 㰀椀㸀瀀栀瀀 琀꼀挞⸀ 㰀⼀椀㸀㈀ⴀ 䰀 
<i>pháp chỉ pháp tính </i>(Dhammata) và <i>giáo pháp </i>(pariyata). Phật-Âm ਀⠀䈀甀搀搀栀愀最栀漀猀愀⤀ 琀栀 戀ꌀ漞 㰀椀㸀瀀栀瀀 㰀⼀椀㸀挀 戀턀渞 渀最栀⤀愁㨀 ㄀ⴀ 㰀椀㸀䜀椀漀 倀栀瀀 㰀⼀椀㸀⠀瀀愀爀愀礀愀琀愀⤀⸀  
2- <i>Nhân Duyên </i>(hetu). 3- <i>Ðức</i> (guna). 4- <i>Hiện Tượng </i>(pissata ਀渀椀樀樀椀瘀愀琀愀⤀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㐀㤀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㐀㤀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㐀㤀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀  
Sự phân loại này rất tinh vi nhưng, theo theo tôi nhận xét, ba loại sau đều dẫn ਀瀀栀琀 琀„焀甀愀渀 渀椀윀洞 瘀섀„㰀椀㸀瀀栀瀀 㰀⼀椀㸀ᄀ꜁礞 ᄀ„氀ﴀ 瀀栀瀀 琀„渀栀椀渀 挀栀漀 渀渀Ⰰ 渀栀뀀 ᄀ 渀椀 �„ 
trên, căn cứ theo cách phân loại đơn giản là <i>lý pháp </i>và <i>giáo pháp </i>਀洀 渀最栀椀渀 挀甞 琀栀 挀 氀봀„猀봀„琀椀윀渞 氀椞 栀ꄀ渁Ⰰ 瘀Ⰰ 渀栀뀀 倀栀관琞 ᄀ 渀椀Ⰰ 琀ꔀ琞 挀ꌀ„ᄀ섁甞 礀 琀栀攀漀  
pháp tính (lý pháp) tư nhiên như thế, trong đó không có một cái gì là ngẫu ਀渀栀椀渀⸀ 一栀뀀 瘀관礞 琀栀 ﴀ 渀最栀⤀愁 渀栀渀 焀甀ꌀ„瘀 ﴀ 渀最栀⤀愁 琀栀椀윀渞 挀 ᄀ섁甞 戀愀漀 栀洀 ﴀ 渀最栀⤀愁 琀爀渀  
đây mà cấu thành hiện tượng. Bởi thế, nếu lại tiến lên một cớ bừa nữa mà phân ਀琀挀栀 㰀椀㸀瀀栀瀀 琀渀栀 㰀⼀椀㸀瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 㰀椀㸀ᄀ�渞最㰀⼀椀㸀 ᄀ쌁„欀栀ꌀ漞 猀琀 琀栀Ⰰ 渀栀관渞 砀琀 琀栀攀漀  
mục đích của Phật, trong bốn định nghĩa của Phật-Âm nên chỉ được thu lại còn hai ਀氀 挀栀 ᄀ渀最Ⰰ 琀挞 洀�琞 氀 氀ﴀ 瀀栀瀀 瘀섀„㰀椀㸀栀椀윀渞ⴀ琀뀀渞最ⴀ最椀�椞 渀栀뀀 琀栀挞 㰀⼀椀㸀瘀 洀�琞 氀椀渀  
quan đến <i>lý-tưởng-giới như thực; </i>nói theo thuật ngữ, là lý pháp về <i>਀氀甀渀ⴀ栀팀椞ⴀ最椀�椞 㰀⼀椀㸀瘀 氀ﴀ 瀀栀瀀 瘀섀„㰀椀㸀最椀愀준ⴞ琀栀漀琀 最椀�椞 㰀⼀椀㸀瘀관礞⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Vì mục đích giáo pháp của Phật rốt cục cũng chỉ là thuyết ਀洀椀渀栀 挀椀 琀뀀�渞最 琀爀ꄀ渞最 挀愞 琀栀뼀„最椀�椞 氀甀渀 栀팀椞Ⰰ ᄀ팁渞最 琀栀�椞Ⰰ 挀椀渁最 琀„ᄀ 琀洀 爀愀 挀椀 氀ﴀ  
pháp thường hằng bất biến của thế giới giải thoát. Ứng dụng vào việc thực tu thì ਀瀀栀瀀 琀渀栀 氀 ᄀ턁椞 琀뀀渞最 挀愞 最椀漀 瀀栀瀀 挀椀渁最 氀ꄀ椞 挀栀椀愀 氀洀 栀愀椀 戀�椞 琀栀뼀Ⱎ 渀栀관渞 砀琀  
theo cách phân loại của Phật Âm, thì <i>giáo pháp </i>(pariyata) vẫn có thể để ਀渀最甀礀渀Ⰰ 挀渀 戀愀 氀漀ꄀ椞 猀愀甀 氀 㰀椀㸀渀栀渀 搀甀礀渀 㰀⼀椀㸀⠀栀攀琀甀Ⰰ 㰀椀㸀ᄀ挞 㰀⼀椀㸀⠀最甀渀愀⤀Ⰰ 瘀 㰀椀㸀 
hiện tượng </i>(nijjivata) thi nhiếp vào pháp tính của hiện-tượng-giới thứ hai, ਀渀最漀椀 爀愀Ⰰ 瘀섀„瀀栀瀀 琀渀栀 挀愞 最椀ꌀ椞ⴀ琀栀漀琀ⴀ最椀�椞 琀栀 氀椀윀琞 瘀漀 栀渀最 琀栀„戀愀⸀ 一栀뀀 瘀관礞㬀 琀愀  
có thể đối chiếu giáo pháp theo đồ biểu sau đây:</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀☀渀戀猀瀀㬀㰀椀洀最 戀漀爀搀攀爀㴀∀　∀ 猀爀挀㴀∀⸀⸀⼀⸀⸀⼀⸀⸀⼀椀洀愀最攀猀⼀㌀㘀渀最甀礀攀渀琀栀甀礀瀀最㄀⸀樀瀀最∀ 眀椀搀琀栀㴀∀㔀㔀㈀∀ 栀攀椀最栀琀㴀∀㠀㤀∀㸀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Khảo sát như thế, người ta thấy rằng giữa giáo pháp căn bản ਀挀愞 倀栀관琞 䜀椀漀 氀 㰀椀㸀吀ⴞ퀀뼀ⴞ儀甀愀渀 㰀⼀椀㸀瘀 渀섀渞 琀ꌀ渞最 氀관瀞 挀뀀�挞 挀愞 渀 氀 㰀椀㸀瀀栀瀀 琀渀栀 
</i>có một sự nhất trí hỗ tương, và có thể đoán chắc rằng bản ý của Phật cũng là ਀�„ᄀ⸀ 䌀栀漀 渀渀Ⰰ 挀„焀甀愀渀 猀琀 琀栀攀漀 挀挀栀 瀀栀渀 氀漀ꄀ椞 渀礀 猀봀„爀ꔀ琞 搀씀„琀栀ꔀ礞 ᄀ뀁挞 挀椀 焀甀愀渀  
niệm cơ sở của Phật Giáo. Theo chiều hướng ấy, sau đây tôi sẽ lần lượt trình bày ਀ﴀ 渀最栀⤀愁 挀愞 琀渞最 氀漀ꄀ椞 洀�琞⸀㰀⼀瀀㸀 
<h3><a name="_044"></a>4- PHÁP TÍNH:</h3>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀䌀̀渁 挀„瘀漀 ᄀ팁„戀椀쌀甞 琀爀渀Ⰰ 最椀�„栀礀 挀栀椀愀 琀栀渀栀 栀愀椀 洀挞 氀 瀀栀瀀  
tính hiện tượng và pháp tính lý tưởng để quan sát.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀愀⤀ 嘀섀„瀀栀瀀 琀渀栀 栀椀윀渞 琀뀀渞最☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Như đã được trình bày ở trên, theo phật nói, tất cả hiện ਀琀뀀渞最 ᄀ섁甞 礀 琀栀攀漀 挀椀 氀ﴀ 瀀栀瀀 ⠀琀挞 瀀栀瀀 琀渀栀⤀ 琀„渀栀椀渀 渀栀뀀 琀栀뼀Ⱎ 瘀 倀栀관琞 最椀漀 最촀椞  
lý pháp hiện tượng ấy bằng một danh từ bao quát là <i>Nhân Duyên </i>(hetu, hay ਀瀀愀挀挀愀礀愀⤀⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="MsoBodyTextIndent">“Tất cả các pháp hòa hợp mà sinh Như Lai nói là ਀渀栀渀 搀甀礀渀㨀 ⠀礀攀 搀栀愀洀洀愀 栀攀琀甀瀀瀀愀戀栀愀瘀愀 琀攀猀愀洀 栀攀琀甀洀 吀愀琀栀愀最愀琀猀ᴀ⤠⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">(vinaya I p.40. Ngũ Phần Luật 16, tờ 2, trang 3a).&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀爀渀 ᄀ礀 氀 氀�椞 挀愞 䄀猀猀愀樀椀 ⠀䄀ⴀ琀栀甀礀뼀琞ⴀ琀栀쬀⤞ 渀椀 瘀�椞  
Xá-Lợi-Phất và Mục-Kiền-Liên. Tương truyền lời nói pháp ấy đã là động cơ chính ਀欀栀椀뼀渞 栀愀椀 渀最 渀礀 琀爀�„瘀섀„琀栀攀漀 倀栀관琞Ⰰ 瘀 渀 氀 洀�琞 琀栀甀礀뼀琞 爀ꔀ琞 渀픀椞 琀椀뼀渞最⸀ 퀀挞 倀栀관琞  
mệnh danh cho tất cả mọi hiện tượng là nhất thiết pháp (sabbla dhamma) rốt cục ਀挀椀渁最 挀栀준„瘀 栀뼀琞 琀栀ꌀ礞 栀椀윀渞 琀뀀渞最 ᄀ섁甞 戀쬀„挀栀椀 瀀栀턀椞 戀�椞 挀椀 氀ﴀ 瀀栀瀀 渀栀渀 搀甀礀渀 渀礀  
là pháp tính thường hằng và, về điểm này, khi nào bàn về cái gọi là Duyên Khởi ਀⠀倀琀椀挀挀愀ⴀ猀愀洀甀瀀瀀愀搀愀⤀ 挀栀切渀最 琀椀 猀봀„挀턀„最꼀渞最 琀爀渀栀 戀礀⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="MsoBodyTextIndent">&nbsp;“Thấy được duyên khởi là thấy được pháp, mà thấy ਀瀀栀瀀 琀挞 氀 琀栀ꔀ礞 搀甀礀渀 欀栀�椞⸀ 吀ꄀ椞 猀愀漀 瘀관礞㼀 嘀 琀ꔀ琞 挀ꌀ„渀̀洁 甀꤀渞 ᄀ섁甞 搀漀 搀甀礀渀 欀栀�椞 洀  
sinh”<span style="font-style: normal"><a name="_ftnref50" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn50"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[50]</span></span></a>&nbsp;</span></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀� 渀最栀⤀愁 琀爀漀渀最 ᄀ漁ꄀ渞 瘀̀渁 琀爀渀 ᄀ礀 挀漀椀 搀甀礀渀 欀栀�椞 瘀 瀀栀瀀 挀椀渁最  
là một vật. Còn về pháp tính thường hằng của nó thì được diễn tả như sau:&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀吀攀砀琀䤀渀搀攀渀琀∀㸀ᰀ䐠甀礀渀 欀栀�椞 氀 最㼀 一礀 挀挀 吀„䬀栀뀀甁℀ 䰀 礀 瘀漀 搀甀礀渀  
mà sinh. Này Tỳ Khưu! Dù Như Lai có ra đời hay không, cũng không liên quan gì ਀挀ꌀ⸞ 一 氀 瀀栀瀀 最椀�椞 琀栀뀀�渞最 琀爀Ⱎ 氀 琀栀挞 瀀栀瀀 ⠀搀栀愀洀洀愀琀琀栀椀琀 愀琀愀⤀ 氀 ᄀ쬁渞栀 瀀栀瀀  
(dhammani-vamata), là tính duyên khởi (idappa-ccayata), Như Lai vì những người ਀挀栀뀀愁 渀最�„ᄀꄁ琞 瀀栀瀀 ꔀ礞 琀栀 氀洀 挀栀漀 渀最�„ᄀꄁ琞Ⰰ 戀넀渞最 洀촀椞 挀挀栀 琀栀甀礀뼀琞☀渀戀猀瀀㬀洀椀渀栀Ⰰ 最椀ꌀ渞最 最椀ꌀ椞Ⰰ  
chỉ bày, xác lập, nói rộng ra, và phân biệt rõ ràng cho họ có thể thấy”,<span style="font-style: normal"><a name="_ftnref51" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn51"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[51]</span></span></a>&nbsp;</span></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀洀 氀ꄀ椞Ⰰ 搀甀礀渀 欀栀�椞 氀 瀀栀瀀 琀„渀栀椀渀 渀栀뀀 琀栀뼀„瘀 ᄀ 挀 琀„瘀  
thủy; Như Lai đã thấy được pháp ấy rồi đem phân biệt thuyết minh để chỉ cho mọi ਀渀最뀀�椞 ᄀ섁甞 琀栀ꔀ礞⸀ 嘀섀„猀愀甀Ⰰ 琀爀漀渀最 挀挀 戀�„瀀栀椀Ⰰ 渀栀ꔀ琞 氀 䠀愀ⴀᄀ쬁愞ⴀ戀�„⠀䴀愀栀椀猀愀猀愀欀愀⤀ ᄀ  
coi pháp tắc duyên khởi cũng như <i>vô vi </i>(thường trụ, bất biến) mà chủ ਀琀爀뀀ꄁ渁最 琀栀甀礀뼀琞 㰀椀㸀ᰀ䐠甀礀渀ⴀ䬀栀�椞ⴀ䌀栀ⴀ吀渀栀ⴀ嘀ⴀ嘀椀ᴀⰠ㰀⼀椀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㔀㈀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㔀㈀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㔀㈀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀  
có thể nói, đã khế hợp với chân ý Phật. &nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀一栀뀀 瘀관礞Ⰰ 琀栀攀漀 倀栀관琞 栀뼀琞 琀栀ꌀ礞 栀椀윀渞 琀뀀渞最 琀甀礀 氀 瘀 琀栀뀀�渞最 戀椀뼀渞  
thiên, nhưng trong cái thiên biến vô thường ấy có một cái lý pháp nhất quán vĩnh ਀瘀椀씀渞 戀ꔀ琞 搀椀윀琞Ⰰ 洀 氀ﴀ 瀀栀瀀 ᄀ 挀栀渀栀 氀 渀栀渀 搀甀礀渀Ⰰ 瘀 琀ꔀ琞 挀ꌀ„渀栀渞最 栀椀윀渞 琀뀀渞最  
thiên sai vạn biệt chẳng qua là kết quả của những tác dụng của lý pháp đó mà ਀琀栀椀⸀ 䈀�椞 琀栀뼀Ⱎ 琀爀漀渀最 吀ꄀ瀞ⴀ䄀ⴀ䠀洀Ⰰ 戀ꌀ渞 䠀渀 搀쬀挞栀Ⰰ 挀 挀甀 㰀椀㸀ᰀ倠栀瀀 欀椀뼀渞 氀관瀞 琀栀뼀„最椀愀渀ᴀ 
</i>và ý nghĩa của nó rất sâu xa.<a name="_ftnref53" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn53"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[53]</span></span></a></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀戀⤀ 嘀섀„瀀栀瀀 琀渀栀 氀ﴀ 琀뀀�渞最☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Pháp tính lý tưởng là phần nội tại của pháp tính ਀栀椀윀渞ⴀ琀栀挞ⴀ最椀�椞Ⰰ 渀 礀 瘀漀 瀀栀瀀 琀渀栀 猀„琀栀挞 渀栀뀀渁最 氀ꄀ椞 氀 瀀栀瀀 琀꼀挞 ᄀ뀁挞 搀豈渀最 ᄀ뀁挞  
dùng để chinh phục hiện-thực-giới và kiến-giải-thoát-giới. Ðó chính là ý nghĩa ਀洀 倀栀관琞 ᄀ 渀最„琀爀漀渀最 氀�椞 挀栀준„搀ꄀ礞 挀栀漀 吀甀ⴀ䌀栀ⴀ䴀愀 ⠀匀甀猀椀洀愀⤀ ᰀ吠爀뀀�挞 栀뼀琞 瀀栀ꌀ椞 挀 琀爀  
tuệ về pháp trụ (nhân duyên), sau lại phải có trí tuệ về niết bàn”<a name="_ftnref54" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn54"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[54]</span></span></a><sup>਀㰀⼀猀甀瀀㸀☀渀戀猀瀀㬀嘀 渀栀뀀 倀栀관琞 渀椀Ⰰ 猀„栀椀쌀甞 戀椀뼀琞 瘀섀„瀀栀瀀 琀꼀挞 挀愞 栀椀윀渞 琀栀挞 最椀�椞 猀봀„ᄀ뀁愁 ᄀ뼁渞  
nhận thức về pháp tắc của lý tưởng giới. Do đó, sau khi chỉ bày về pháp tắc ਀搀甀礀渀 欀栀�椞Ⰰ 倀栀관琞 琀栀뀀�渞最 渀椀 渀最뀀挞 氀ꄀ椞 氀 瘀 洀椀渀栀 搀椀윀琞 琀栀 栀渀栀 搀椀윀琞Ⰰ 栀渀栀 搀椀윀琞  
thì thức diệt ... cho đến sinh, lão, tử diệt v.v... để tỏ rõ cái công dụng trái ਀渀最뀀挞 挀愞 瀀栀瀀 琀꼀挞 ꔀ礞⸀ 䌀栀渀栀 砀椀쌀渞 洀椀渀栀 瀀栀瀀 琀꼀挞 ꔀ礞 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 渀礀 瘀 挀椀  
phương pháp cụ thể hóa nó là điểm mà Phật đã dốc toàn lực để thực hiện.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀吀攀砀琀䤀渀搀攀渀琀∀㸀ᰀ†嘀 猀„愀渀 ꤀渞 琀턀椞 挀愀漀 挀愞 挀栀切渀最 猀椀渀栀 洀 挀栀준„戀礀  
thắng pháp (Dhammavara) của đạo Niết-bàn (Nibbanagami)”<a name="_ftnref55" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn55"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-style:normal">[55]</span></span></a></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀甀礀 渀栀椀渀Ⰰ 渀뼀甞 挀̀渁 挀„瘀漀 猀„ᄀꄁ椞 琀„最椀挀 挀愞 倀栀관琞 琀栀 琀栀꼀渞最  
pháp này cũng vẫn là cái pháp tắc của pháp tính <i>tự nhiên như thế </i>chứ ਀欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 氀 倀栀관琞 猀渀最 挀栀뼀„爀愀 洀 倀栀관琞 挀栀준„氀 渀最뀀�椞 瀀栀琀 栀椀윀渞 㰀椀㸀挀漀渀 ᄀ뀁�渞最 挀픀„ 
tiên </i>(purananmagga = cổ Tiên đạo) bằng phương pháp Bát-Chính-Ðạo,<a name="_ftnref56" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn56"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[56]</span></span></a> ਀琀ⴞ一椀윀洞ⴀ堀„氀 ᄀꄁ漞 㰀椀㸀一栀ꔀ琞 吀栀愞 㰀⼀椀㸀⠀攀欀愀礀愀渀愀洀愀最最愀⤀ ᄀ뀁愁 ᄀ뼁渞 一椀뼀琞ⴀ䈀渀 洀Ⰰ 琀栀攀漀 琀栀꜀渞  
thoại, là con đường tu hành của sáu đức Phật ở quá khứ, là đạo <i>Nhất thừa </i>਀挀愞 挀栀뀀 倀栀관琞⸀ 吀洀 氀ꄀ椞 琀渀栀 㰀椀㸀戀ꔀ琞 戀椀뼀渞 㰀⼀椀㸀瘀 琀渀栀 㰀椀㸀琀ꔀ琞 渀栀椀渀 㰀⼀椀㸀挀愞 ᄀꄁ漞 最椀ꌀ椞  
thoát, dù Phật có ra đời hay không, nó vẫn y nhiên như thế chứ không khác. Phật ਀挀栀준„氀 渀最뀀�椞 㰀椀㸀瀀栀琀 栀椀윀渞 瘀 欀栀愀椀 焀甀愀渀最 挀漀渀 ᄀ뀁�渞最 洀渀 ᄀ 戀쬀„戀케„焀甀渀 戀넀渞最 猀„ᄀꄁ椞  
tự giác mà thôi.&nbsp;</i></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀ᰀ倠栀洀 渀栀渞最 渀最뀀�椞 最椀„最椀�椞 瘀 ᄀ„最椀�椞 欀栀渀最 渀渀 欀栀�椞 琀洀  
niệm không hối tiếc (avipdatsara). Ðối với người giữ giới và đủ giới niệm không ਀栀턀椞 琀椀뼀挞 猀椀渀栀 琀栀 ᄀ 氀 瀀栀瀀 琀渀栀⸀ 一最뀀�椞 欀栀渀最 栀턀椞 琀椀뼀挞 琀栀 欀栀渀最 渀渀 欀栀�椞 渀椀윀洞  
vui mừng (pamujja). Ðối với người không lo tiếc mà vui mừng sinh thì đó là pháp ਀琀渀栀Ⰰ ⸀⸀⸀ 퀀턀椞 瘀�椞 渀栀뀀 琀栀挞 琀爀椀 欀椀뼀渞 洀 猀椀渀栀 氀渀最 挀栀渀 最栀琀 琀栀 ᄀ 氀 瀀栀瀀 琀渀栀⸀  
Những người chán (nibbinda), ghét (virata – xa) không nên khởi tâm niệm thực ਀栀椀윀渞 最椀ꌀ椞 琀栀漀琀 琀爀椀 欀椀뼀渞 ⠀瘀椀洀甀琀琀椀 渀愀渀愀搀愀猀猀愀渀愀⤀⸀ 嘀�椞 渀栀渞最 渀最뀀�椞 挀栀渀 最栀琀 洀  
giải thoát tri kiến được thực hiện thì đó là pháp tính.<a name="_ftnref57" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn57"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[57]</span></span></a></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀挞 挀椀 最촀椞 氀 瀀栀瀀 琀渀栀 挀椀渁最 渀栀뀀 栀渀栀 ᄀꄁ漞 瘀관礞Ⰰ 挀„琀„渀栀椀渀  
mà đạt đến cảnh giới lý tưởng chứ không cần phải có những tâm nguyện hay tác ý ਀最 挀ꌀ⸞ 䐀漀 ᄀⰀ 瘀섀„猀愀甀 琀爀漀渀最 挀挀 戀�„瀀栀椀Ⰰ 挀 瀀栀ꌀ椞 挀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 琀栀甀礀뼀琞 㰀椀㸀 
Thánh-đạo-chi-tính-vô-vi, </i>bảo rằng sự quan hệ giữa Bát-Chính-Ðạo và Niết Bàn ਀氀 瀀栀瀀 琀꼀挞 琀ꔀ琞 渀栀椀渀 戀ꔀ琞 戀椀뼀渞㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㔀㠀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㔀㠀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㔀㠀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀  
đâu phải con đường tiến hành là tám? Cũng có phái chủ trương chỉ y theo <i>một ਀ᄀꄁ漞 㰀⼀椀㸀⠀攀欀攀渀愀 愀爀椀礀愀洀愀最最攀渀愀 ⴀ 渀栀ꔀ琞 ᄀꄁ漞⤀ 洀 琀栀挞 栀椀윀渞 戀턀渞 焀甀ꌀ㰞愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㔀㤀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㔀㤀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㔀㤀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀Ⰰ  
nếu đối chiếu với thuyết <i>Duyên-khởi-chi-tính-vô-vi </i>thì đều có thể được ਀挀漀椀 氀 最꜀渞 瘀�椞 挀栀渀 ﴀ 挀愞 倀栀관琞⸀ 䈀�椞 琀栀뼀„瘀섀„猀愀甀Ⰰ 琀爀漀渀最 欀椀渀栀 倀栀瀀 䠀漀愀 挀愞 퀀ꄀ椞 吀栀愞  
có đoạn <i>“Trong mười phương quốc độ duy chỉ có pháp Nhất Thừa, không hai, cũng ਀欀栀渀最 戀愀ᴀ†㰀⼀椀㸀挀栀渀栀 ᄀ 瀀栀琀 砀甀ꔀ琞 琀„琀뀀 琀뀀�渞最 渀礀⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">c) Pháp tính một hay nhiều&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀一栀뀀 瘀관礞 氀 倀栀관琞 ᄀ 氀ꔀ礞 焀甀愀渀 渀椀윀洞 瘀섀„瀀栀瀀 琀꼀挞 戀ꔀ琞 戀椀뼀渞 琀爀漀渀最  
hiện-thực-giới cũng như trong lý-tưởng-giới làm chỗ lập cước nhưng, vấn đề được ਀ᄀ뜁琞 爀愀 �„ᄀ礀 氀㨀 倀栀관琞 挀栀漀 渀栀渞最 琀挀 搀渞最 挀愞 倀栀瀀 琀渀栀 ꔀ礞 挀栀준„氀 渀栀渞最 瀀栀뀀ꄁ渁最  
diện bất đồng của <i>một</i> pháp tính hay nhân có <i>nhiều</i> pháp tính biệt ਀氀관瀞㼀 퀀礀 氀 洀�琞 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„洀 �„琀栀�椞 ᄀꄁ椞 倀栀관琞 䜀椀漀 渀最甀礀渀 琀栀礞 琀甀礀 氀�„洀�„渀栀뀀渁最 猀愀甀  
đó nó đã trở thành một nghị đề lớn, cho nên ở đây, cần phải nói qua về điểm này.</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀爀뀀�挞 栀뼀琞 栀礀 渀栀관渞 砀琀 瘀섀„洀뜀琞 戀椀쌀甞 栀椀윀渞⸀ 䴀뜀挞 搀꜀甞 倀栀관琞 欀栀渀最  
nói rõ, nhưng, nếu căn cứ vào sự quan liên hỗ tương mà nhận xét thì ta có thể ਀最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 氀 挀 渀栀椀섀甞 瀀栀瀀 琀渀栀 ᄀ�挞 氀관瀞㬀 瘀Ⰰ 琀栀攀漀 挀栀휀„琀椀 戀椀뼀琞Ⰰ 琀爀漀渀最 渀栀椀섀甞  
trường hợp, khi chỉ bày sự khác nhau của lý pháp, Phật đã chưa bao giờ đưa ra ਀洀�琞 渀最甀礀渀 氀ﴀ 琀栀턀渞最 渀栀ꔀ琞Ⰰ 渀最栀⤀愁 氀 挀栀뀀愁 戀愀漀 最椀�„倀栀관琞 ᄀ섁„挀관瀞 ᄀ뼁渞 洀�琞 瀀栀瀀 琀渀栀  
lớn duy nhất. Cho nên cũng là luân-hồi-giới mà nhiều duyên hòa hợp thì trong đó ਀琀ꔀ琞 瀀栀ꌀ椞 挀 猀„欀뼀琞 栀瀞 挀愞 渀栀椀섀甞 瀀栀瀀 琀꼀挞㬀 挀豈渀最 氀 最椀ꌀ椞ⴀ琀栀漀琀ⴀ最椀�椞 洀 挀 渀栀椀섀甞  
phương thức tu đạo thì tất phải giải thích có nhiều pháp giới; có thể nói, sự ਀琀栀甀礀뼀琞 洀椀渀栀 渀礀 ᄀꄁ椞 欀栀椀 最꜀渞 瘀�椞 猀„戀椀쌀甞 搀椀윀渞 挀愞 倀栀관琞 䜀椀漀 渀最甀礀渀 琀栀礞⸀ 嘀섀„猀愀甀 
<i>Thuyết-Nhất-Thiết-Hữu-Bộ </i>cực lực chủ trương <i>Ða-Nguyên-Luận </i>tật dã ਀瀀栀琀 砀甀ꔀ琞 琀„ᄀ⸀ 吀甀礀 渀栀椀渀Ⰰ 渀뼀甞 ᄀ渞最 �„洀�琞 瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 欀栀挀 洀 渀栀관渞 砀琀 琀栀  
trong đó cũng hàm ngụ ý nghĩa <i>một </i>pháp giới, bởi vì chỗ quy thú cuối cùng ਀挀愞 瀀栀瀀 琀꼀挞 氀甀渀ⴀ栀팀椞 最椀�椞 挀椀渁最 渀栀뀀 挀愞 瀀栀瀀 琀꼀挞 最椀ꌀ椞ⴀ琀栀漀琀ⴀ最椀�椞 爀턀琞 挀挞 挀椀渁最  
không ngoài cái <i>tâm </i>của người ta, nhưng về ý nghĩa này, xin sẽ trình bày ਀爀 爀渀最 猀愀甀⸀ 吀洀 氀ꄀ椞Ⰰ 琀甀礀 氀 瀀栀瀀 琀꼀挞 琀爀ꌀ椞 焀甀愀 栀愀椀 氀渀栀 瘀挞 氀甀渀 栀팀椞 瘀 最椀ꌀ椞  
thoát nhưng chung cục thì chỉ là xu hướng về phương diện <i>nhất tâm </i>mà ਀琀栀椀⸀ 嘀섀„猀愀甀Ⰰ 洀�琞 瀀栀椀 琀爀椀뼀琞 栀촀挞 퀀ꄀ椞 吀栀愞 挀栀漀 㰀椀㸀渀栀椀씀洞㰀⼀椀㸀 ⠀渀栀ꄀ 渀栀�瀞⤀ 瘀 㰀椀㸀琀쬀渞栀 
</i>(trong sạch) chẳng qua cũng chỉ cùng một <i>chân như pháp tính </i>thật đã ਀瀀栀琀 砀甀ꔀ琞 琀„琀뀀 琀뀀�渞最 渀礀⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<h3><a name="_045"></a>5- GIÁO PHÁP:</h3>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀爀�„氀渀Ⰰ 挀栀切渀最 琀椀 ᄀ ᄀ渞最 瘀섀„洀촀椞 瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 ᄀ쌁„琀栀甀礀뼀琞 洀椀渀栀  
về pháp tính, giờ đây, xin nói qua về giáo pháp, tức là phương pháp truyền bá ਀最椀漀 氀ﴀ⸀ 一椀 ᄀ뼁渞 瀀栀뀀ꄁ渁最 瀀栀瀀 琀爀甀礀섀渞 戀 琀栀 挀 ᄀ뼁渞 㰀椀㸀琀洀 瘀ꄀ渞 瀀栀瀀 洀渀 㰀⼀椀㸀琀栀渀最  
cả Nam Bắc và Ðại, Tiểu Thừa, nhưng trên thực tế, đó chẳng qua chỉ kể một con số ਀ᄀꄁ椞 欀栀椀 洀 琀栀椀⸀ 匀漀渀最Ⰰ 挀栀渀栀 搀漀 猀„欀뼀„琀漀渀 ᄀꄁ椞 欀栀椀 ꔀ礞 洀 渀最뀀�椞 琀愀 戀椀뼀琞 倀栀관琞 ᄀ  
đề cập đến nhiều vấn đề trong các buổi nói pháp và mở ra nhiều pháp môn mà, ਀琀爀漀渀最 ᄀ 挀턀琞 挀渀 渀栀ꔀ琞Ⰰ 搀⤀ 渀栀椀渀 氀 瀀栀瀀 洀渀 吀ⴞ퀀뼀Ⱎ 琀挞 琀栀뼀„最椀�椞 渀礀 氀 㰀椀㸀欀栀픀Ⱎ 
</i>mà <i>nguyên nhân </i>(tập) của khổ là dục vọng: có thể nói, về mặt biếu ਀搀椀윀渞Ⰰ 最椀漀 瀀栀瀀 渀礀 挀挞 ᄀꄁ渁 最椀ꌀ渞⸀ 吀甀礀 渀栀椀渀Ⰰ 挀 ᄀ椁섀甞 琀愀 挀꜀渞 挀栀切 ﴀ �„ᄀ礀 氀㬀 渀뼀甞  
ta cho ý nghĩa Tứ-Ðế chỉ giản dị và vỏn vẹn có thế thôi thì ta vẫn chưa nắm bắt ਀ᄀ뀁挞 挀椀 琀椀渀栀 琀栀꜀渞 瘀 ﴀ 渀最栀⤀愁 挀̀渁 戀ꌀ渞 挀愞 吀ⴞ퀀뼀⸞ 一栀�„栀椀쌀甞 ᄀ뀁挞 吀„퀀뼀„洀 倀栀관琞 ᄀ  
trở thành tự giác và coi đó là nền tảng của tất cả giáo pháp của Ngài. Như đã ਀琀爀渀栀 戀礀 焀甀愀 �„琀爀渀Ⰰ 挀栀渀栀 吀ⴞ퀀뼀„ᄀ 琀栀甀礀뼀琞 洀椀渀栀 挀椀 瀀栀瀀 琀꼀挞 琀栀뀀�渞最 栀넀渞最Ⰰ 栀椀윀渞  
thực cũng như lý tưởng; tức <i>Khổ, Tập</i> thuyết minh nhân quả ở ਀氀甀渀ⴀ栀팀椞ⴀ最椀�椞Ⰰ 挀渀 䐀椀윀琞Ⰰ 퀀ꄀ漞 琀栀 琀栀甀礀뼀琞 洀椀渀栀 渀栀渀 焀甀ꌀ„�„最椀ꌀ椞ⴀ琀栀漀琀ⴀ最椀�椞Ⰰ 欀뼀琞 栀瀞  
cả hai mới bao quát được toàn thể phạm trù <i>“tồn tại” </i>và <i>“đương vi”.਀㰀⼀椀㸀䌀̀渁 挀„琀栀攀漀 倀栀관琞Ⰰ 瀀栀瀀 洀渀 吀ⴞ퀀뼀„欀栀渀最 渀栀渞最 挀栀준„ᄀ뀁挞 氀관瀞 琀栀渀栀 ᄀ쌁„琀椀윀渞 瘀椀윀挞  
giáo hóa mà nó còn liên quan đến nhận thức về pháp tắc thường hằng nữa; nếu pháp ਀琀꼀挞 琀栀뀀�渞最 栀넀渞最 氀 琀栀뀀�渞最 栀넀渞最 琀栀 瀀栀瀀 洀渀 渀礀 挀椀渁最 氀 㰀椀㸀挀栀渀 氀ﴀ 琀栀뀀�渞最 栀넀渞最 
</i>và có thỏa-đáng-tính phổ biến: đó chính là Tứ-Ðế-Quan của bản thân Phật.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀吀攀砀琀䤀渀搀攀渀琀∀㸀ᰀ䌠挀 吀ⴞ䬀栀뀀甁℀ 吀ⴞᄀ뼁„渀礀 氀 挀栀渀 渀栀뀀Ⰱ 氀 琀渀栀 欀栀渀最  
hư dối, không biến dị”</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀⠀䌀愀琀琀愀爀椀洀愀渀椀 戀栀椀欀欀栀愀瘀攀 琀愀琀栀愀渀攀 愀瘀椀琀愀琀栀愀渀椀 愀渀愀渀渀愀琀栀愀渀椀⤀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㘀　∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㘀　∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㘀　崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Lại nữa, về điểm này, cứ xem Phật thường bảo <i>vô minh </i>਀氀 欀栀渀最 栀뼀琞 渀最栀⤀愁 吀ⴞ퀀뼀„挀椀渁最 ᄀ„爀⸀ 一栀뀀 瘀관礞Ⰰ 渀뼀甞 戀ꌀ漞 吀ⴞ퀀뼀„挀栀준„氀 渀栀甀 挀꜀甞 最椀漀  
hóa mà được tổ hợp thì không những chẳng hiểu gì về ý nghĩa vô minh mà quan điểm ਀ꔀ礞 挀渀 焀甀 琀栀椀쌀渞 挀관渞 渀愞⸀ 一最愀礀 ᄀ挞 倀栀관琞Ⰰ 琀爀뀀�挞 欀栀椀 挀栀뀀愁 氀椀씀甞 渀最�„吀ⴞ퀀뼀„挀椀渁最  
không thể biết gì về vô minh của chúng sinh, vì vô minh có từ vô thủy, mà Tứ-Ðế, ਀ᄀ쌁„琀栀挀栀 渞最Ⰰ 挀椀渁最 氀 挀栀渀 氀ﴀ 琀栀뀀�渞最 栀넀渞最Ⰰ 琀„瘀 琀栀礞 瘀꬀渞 渀栀뀀 琀栀뼀⸞ 一栀뀀渁最 瘀 瘀  
minh che lấp nên chúng sinh không thể nhận ra được và cũng vì thế mới phải luân ਀栀팀椞 琀„瘀 琀栀礞 洀 欀栀渀最 ᄀ뀁挞 最椀ꌀ椞 琀栀漀琀⸀ 吀栀攀漀 ﴀ 渀最栀⤀愁 ꔀ礞Ⰰ 瘀섀„猀愀甀Ⰰ 퀀渀最ⴀ匀ꄀ渁ⴀ䈀�„ 
(pubbaseliya) coi lý Tứ-Ðế là một loại vô vi: tôi cho chủ trương này rất hợp lý. ਀䠀ꄀ渁 渀愞Ⰰ 渀뼀甞 欀栀渀最 栀椀쌀甞 渀栀뀀 琀栀뼀„琀栀 欀栀渀最 琀栀쌀„渀漀 琀栀甀礀뼀琞 洀椀渀栀 ᄀ뀁挞 渀栀渞最 最椀漀  
nghĩa có liên hệ với Tứ-Ðế-Quan.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀洀 氀ꄀ椞Ⰰ 渀뼀甞 ᄀ渞最 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 栀渀栀 琀栀挞 琀栀甀礀뼀琞 最椀漀 洀  
nói thì Tứ-Ðế tuy thu nhiếp tất cả các pháp môn và là giáo điều cực đơn giản; ਀渀栀뀀渁最Ⰰ 渀뼀甞 ᄀ渞最 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 栀渀栀 琀栀挞 挀栀渀 氀ﴀ 洀 渀栀관渞 砀琀 琀栀 渀 栀漀渀 琀漀渀 氀  
nhận thức về cả hai pháp tắc của hiện-thực-giới và lý-tưởng-giới, và nếu kết hợp ਀琀栀渀栀 洀�琞 琀栀Ⰰ 琀 爀愀Ⰰ 琀爀漀渀最 ᄀ 挀椀渁最 挀 琀栀쌀„ᄀ뀁挞 挀漀椀 渀栀뀀 栀洀 渀最„琀뀀 琀뀀�渞最 砀甀  
hướng tới <i>một pháp giới. </i>Sau này, Thiên-Thai-Tông đề ra bốn loại ਀吀ⴞ퀀뼀ⴞ儀甀愀渀Ⰰ 洀甀턀渞 最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 倀栀관琞 最椀漀 琀„渀渀最 ᄀ뼁渞 猀甀Ⰰ 挀栀渀栀 氀 ᄀ쌁„猀甀礀 搀椀씀渞 欀椀뼀渞  
giải ấy tự nó cũng có thể được coi là một phương pháp thuyết minh.&nbsp;</p>਀㰀栀㌀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开　㐀㘀∀㸀㰀⼀愀㸀㘀ⴀ 倀䠀섀倀 嘀쀀 一䜀꼀�䤞㨀㰀⼀栀㌀㸀 
<p class="BodyText">Trở lên, mới chỉ trình bày về pháp theo kiến địa <i>trừu ਀琀뀀渞最 㰀⼀椀㸀洀 琀栀椀⸀ 一栀뀀渁最Ⰰ 洀挞 ᄀ挀栀 挀愞 倀栀관琞 焀甀礀뼀琞 欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 挀栀준„琀栀甀礀뼀琞 洀椀渀栀 瘀섀„ 
lý pháp suông mà trực tiếp thể nghiệm nó qua nhân cách, tức là hoàn thành cái ਀最촀椞 氀 㰀椀㸀瀀栀瀀 琀栀渀 猀턀渞最 ᄀ�渞最 㰀⼀椀㸀⠀搀栀愀洀洀愀欀愀礀愀⤀⸀ 䐀⤀ 渀栀椀渀Ⰰ �„ᄀ礀Ⰰ 挀栀渀栀 ᄀ挞 倀栀관琞  
đã hoàn toàn biểu hiện nhân cách pháp thân ấy và quan niệm của Ngài về <i>pháp਀㰀⼀椀㸀挀椀渁最 琀栀甀꜀渞 琀切礀 琀„欀椀渀栀 渀最栀椀윀洞 猀턀渞最 ᄀ 洀 爀愀⸀ 䴀 渀椀섀洞 琀椀渀 猀甀 砀愀 挀愞 挀挀 ᄀ윁„ 
tử Phật đối với <i>pháp </i>cũng chính là tin ở <i>pháp sống</i> ấy.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀吀攀砀琀䤀渀搀攀渀琀∀㸀ᰀ丠뼀甞 琀栀ꔀ礞 瀀栀瀀 氀 琀栀ꔀ礞 琀愀 ⠀倀栀관琞⤀Ⰰ 渀뼀甞 琀栀ꔀ礞 琀愀 氀  
thấy pháp, tại sao? Vì thấy pháp nên thấy ta, vì thấy ta nên thấy pháp<span style="font-style: normal"><a name="_ftnref61" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn61"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[61]</span></span></a>&nbsp;</span></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀爀渀 ᄀ礀 氀 氀�椞 倀栀관琞 渀椀 瘀�椞 一最愀ⴀ䐀愀ⴀ䰀ﴀ ⠀嘀愀欀欀栀愀氀椀⤀⸀ 吀栀攀漀 ﴀ  
nghĩa ấy, ở một phương diện, pháp tuy là vật thường hằng, không có liên quan gì ਀瘀�椞 猀„挀Ⰰ 栀愀礀 欀栀渀最Ⰰ 爀愀 ᄀ�椞 挀愞 倀栀관琞Ⰰ 渀栀뀀渁最 �„洀�琞 瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 欀栀挀Ⰰ 瀀栀瀀 氀ꄀ椞  
phải đợi đến Phật mới hoàn thành ý nghĩa của nó, xa lìa Phật, có thể nói, không ਀挀 瀀栀瀀⸀ 䌀挀 ᄀ윁„琀„倀栀관琞 琀栀뀀�渞最 渀椀㨀 㰀椀㸀ᰀ倠栀瀀 挀愞 挀栀切渀最 琀愀 氀ꔀ礞 吀栀뼀ⴞ吀渀 氀洀 最턀挞Ⰰ  
lấy Thế-Tôn làm hước đạo, lấy thế-Tôn làm nơi y chỉ” </i>(Bhagaram mulaka no ਀戀栀愀渀琀椀 搀栀愀洀洀愀 䈀栀愀最瘀愀洀 渀攀琀琀椀欀 䈀栀愀最愀爀愀洀 瀀愀琀椀猀愀爀愀渀愀⤀⸀ 䈀�椞 琀栀뼀Ⱎ 瀀栀瀀 洀 渀最漀椀 倀栀관琞  
thì họ không có gì để nương tựa; họ tin rằng Pháp và Phật là <i>nhất thể, </i>y ਀瘀漀 倀栀관琞 氀 戀관挞 琀栀꜀礞Ⰰ 渀栀�„�„瀀栀瀀 洀 ᄀ뀁挞 最椀ꌀ椞 琀栀漀琀Ⰰ 挀栀渀栀 渀椀섀洞 琀椀渀 ꔀ礞 挀椀渁最 挀栀漀  
họ là những người có thể tự thực hiện được pháp.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀吀攀砀琀䤀渀搀攀渀琀∀㸀ᰀ吠愀 氀 挀漀渀 挀愞 一栀뀀ⴁ䰀愀椀Ⰰ 琀„洀椀윀渞最 一最椀 洀 猀椀渀栀 爀愀Ⰰ  
do pháp sinh ra, do pháp tạo thành, là người thừa kế pháp; tại sao? Này ਀䈀ⴀ吀ꔀ琞ⴀ퀀℀ 嘀 搀愀渀栀 栀椀윀甞 一栀뀀ⴁ䰀愀椀 挀椀渁最 挀渀 ᄀ뀁挞 最촀椞 氀 倀栀瀀 吀栀渀Ⰰ 氀 倀栀ꄀ洞ⴀ吀栀渀Ⰰ 氀  
pháp thành, là Phạm thành”.<span style="font-style: normal"><a name="_ftnref62" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn62"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[62]</span></span></a>&nbsp;</span></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀一栀渞最 氀�椞 琀爀渀 ᄀ礀 氀 挀愞 ᄀ윁„琀„倀栀관琞Ⰰ 琀栀甀관渞 琀栀攀漀 瀀栀瀀ⴀ琀栀渀  
của Như-Lai, cho chính mình là con của Như-Lai, đồng thời, cũng là người thể ਀栀椀윀渞 瀀栀瀀ⴀ琀栀渀 ᄀ⸀ 䰀ꄀ椞 渀栀뀀 挀栀渞最 琀�挞 䈀ⴀ䰀愀ⴀ䴀渀Ⰰ 琀„欀栀漀攀 洀渀栀 氀 琀„洀椀윀渞最 倀栀ꄀ洞  
Thiên mà sinh ra, còn đệ tử Phật thì bảo từ miệng Như-Lai, cao hơn Phạm Thiên, ਀洀 猀椀渀栀 爀愀Ⰰ 瘀 氀 渀最뀀�椞 琀栀愞 欀뼀„倀栀瀀ⴀ吀栀渀⸀ 一椀섀洞 琀椀渀 渀礀Ⰰ 猀漀 瘀�椞 䈀ⴀ䰀愀ⴀ䴀渀Ⰰ 猀甀  
xa hơn và, ngoài lý do dùng để khoe khoang, thật thì nó đã nói lên cái nhân cách ਀琀栀쌀„栀椀윀渞 㰀椀㸀瀀栀瀀 㰀⼀椀㸀瘀관礞㨀 琀爀漀渀最 琀뀀 琀뀀�渞最 㰀椀㸀倀栀瀀 㰀⼀椀㸀挀愞 倀栀관琞 䜀椀漀Ⰰ ᄀ礀 氀 ᄀ椁쌀洞  
trọng yếu và rất đặc sắc. Và sự bất đồng giữa quan niệm về <i>quy luật </i>của ਀䈀ⴀ䰀愀ⴀ䴀渀ⴀ䜀椀漀 挀栀渀栀 挀椀渁最 �„ᄀ椁쌀洞 ᄀ⸀ 䈀�椞 氀봀Ⱎ 䈀ⴀ䰀愀ⴀ䴀渀ⴀ䜀椀漀 琀栀愞 渀栀관渞 洀�琞 瘀쬀„㰀椀㸀 
nhân cách Thần </i>là <i>chủ thể </i>của<i> pháp </i>và<i> quy luật, </i>vì thế ਀瀀栀瀀 瘀 焀甀礀 氀甀관琞 ꔀ礞 ᄀ섁甞 氀 焀甀礀 氀甀관琞 挀愞 琀栀愀 渀栀渀⸀ 㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Hãy so sánh những lời sau đây của Bà-La-Môn: brahmana ਀䈀爀愀栀洀甀渀漀 瀀甀琀琀愀 愀爀愀猀愀 洀甀欀欀栀愀琀漀 樀愀琀愀 戀爀愀栀洀愀渀椀洀洀椀琀愀 戀爀愀栀洀愀搀愀礀愀搀愀 琀椀 ⠀䴀⸀㠀㐀  
Madhanr-asutta II, p, 84) Tạp-Hàm 20, p.591.</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀爀椀 氀ꄀ椞Ⰰ 氀관瀞 琀爀뀀�渞最 挀愞 倀栀관琞 最椀漀 氀 氀�琞 戀케„挀椀 挀栀„琀栀쌀„ᄀ  
mà chung cực, như sau sẽ trình bày, <i>pháp </i>là do ở <i>tâm </i>của con người ਀瀀栀ꌀ椞 渀栀�„瘀漀 琀„氀挞 ᄀ쌁„琀栀쌀„栀椀윀渞 瀀栀瀀Ⰰ 渀뼀甞 欀栀渀最 渀栀관渞 砀琀 琀栀攀漀 氀관瀞 琀爀뀀�渞最 琀渀  
giáo, pháp ấy cũng trở thành vật vô dụng, chứ không như giáo đồ Bà-La-Môn cho ਀瀀栀瀀 瘀 焀甀礀 氀甀관琞 氀 ﴀ 挀栀 挀愞 琀栀꜀渞 爀팀椞 戀ꌀ漞 挀栀준„挀꜀甞 ᄀꌁ漞Ⰰ 琀뼀„氀씀„氀 洀渀栀 ᄀ 栀渀栀  
động đúng cách, hợp nghi. Ðây là điểm mà Phật đã dốc toàn lực để thực hiện và ਀渀栀�„琀栀뼀„倀栀관琞 䜀椀漀 洀�椞 氀ꔀ渞 氀뀀�琞 ᄀ뀁挞 䈀ⴀ䰀愀ⴀ䴀渀ⴀ䜀椀漀 琀栀꜀渞 琀栀漀ꄀ椞 ᄀ쌁„挀栀椀뼀洞 洀�琞 ᄀ쬁愞  
vị ưu việt. Nói một cách đơn giản. Bà-La-Môn-Giáo quy pháp cho thần và lấy lễ ਀渀最栀椀 琀뼀„琀Ⱎ 挀꜀甞 ᄀꄁ漞 氀洀 瀀栀뀀ꄁ渁最 瀀栀瀀 愀渀 琀洀 氀관瀞 洀윀渞栀㬀 渀最뀀挞 氀ꄀ椞Ⰰ 倀栀관琞 最椀漀 琀栀  
quy pháp cho nhân-giới, một mặt cho pháp tự thân là là chủ thể và người thể ਀渀最栀椀윀洞Ⰰ ᄀ팁渞最 琀栀�椞Ⰰ 洀뜀琞 欀栀挀Ⰰ 挀椀渁最 挀栀漀 渀最뀀�椞 琀愀 挀栀„琀栀쌀„挀愞 瀀栀瀀 瘀 氀 渀最뀀�椞 琀栀쌀„ 
nghiệm pháp, đặc sắc của Phật giáo chính là ở đó. &nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀䰀ꄀ椞 渀愞Ⰰ 倀栀관琞 䜀椀漀 琀甀礀 欀栀渀最 琀栀愞 渀栀관渞 吀栀꜀渞 瘀 倀栀ꄀ洞 氀  
thật-tại-hình-nhi-thượng nhưng, trên thực chất, lại có cái khí vị tự giác và an ਀氀관瀞 栀渀栀ⴀ渀栀椀ⴀ琀栀뀀渞最ⴀ栀촀挞㨀 㰀椀㸀ᰀ吠愀 氀 倀栀ꄀ洞ᴀ†㰀⼀椀㸀⠀䄀栀愀洀 䈀爀愀栀洀猀洀椀⤀ 瘀 ᰀ䌠椀 ꔀ礞 氀  
ngươi” (Tat tvam aci) của Áo-Nghĩa-Thư; và Phật thường tự xưng là <i>Phạm-Thân਀㰀⼀椀㸀⠀䈀爀愀栀洀愀欀愀礀愀⤀ 瘀 㰀椀㸀倀栀ꄀ洞ⴀ吀栀渀栀 㰀⼀椀㸀⠀䈀爀愀栀洀愀戀栀甀琀漀⤀ 氀ﴀ 搀漀 挀栀渀栀 挀椀渁最 氀 �„ᄀ⸀  
Như vậy, ta thấy một mặt Phật Giáo đối kháng Bà-La-Môn, mặt khác lại dùng ngôn ਀渀最„挀愞 䈀ⴀ䰀愀ⴀ䴀渀ⴀ䜀椀漀 ᄀ쌁„戀椀쌀甞 洀椀渀栀 猀„琀„最椀挀 挀 琀渀栀 挀栀ꔀ琞 栀渀栀ⴀ渀栀椀ⴀ琀栀뀀渞最ⴀ栀촀挞  
kể trên. Sau này, tư tưởng <i>Pháp Thân </i>dần dần đã mang đầy đủ ý nghĩa ਀栀渀栀ⴀ渀栀椀ⴀ琀栀뀀渞最ⴀ栀촀挞 挀栀渀栀 氀 ᄀ 氀ꔀ礞 琀뀀 琀뀀�渞最 琀爀渀 ᄀ礀 氀洀 戀턀椞 挀ꌀ渞栀㨀 ᄀ 氀 ᄀ椁쌀洞  
ta không thể bỏ qua.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀爀�„氀渀Ⰰ 琀椀 ᄀ 琀爀渀栀 戀礀 洀�琞 挀挀栀 猀ꄀ 氀뀀挞 瘀섀„㰀椀㸀倀栀瀀Ⰰ 㰀⼀椀㸀 
tuy nhiên, thế cũng đủ cho ta thấy vấn đề Phật Giáo được chia thành hai bộ môn: ਀琀挞 洀�琞 氀 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„氀椀渀 焀甀愀渀 ᄀ뼁渞 栀椀윀渞ⴀ琀栀挞ⴀ最椀�椞 ⠀瘀ꔀ渞 ᄀ섁„䬀栀픀Ⱎ 吀관瀞⤀ 瘀 洀�琞 氀椀渀  
quan đến lý-tưởng-giới (vấn đề Diệt, Ðạo). Sự trình bày trên đây tuy chưa được ਀ᄀ꜁礞 ᄀ„渀栀뀀渁最 渀 挀椀渁最 ᄀ ᄀ섁„爀愀 渀栀渞最 焀甀愀渀 渀椀윀洞 挀ꄀ 猀�„瘀섀„㰀椀㸀倀栀瀀⸀ 㰀⼀椀㸀䐀뀀�椞 ᄀ礀Ⰰ  
tôi muốn căn cứ theo sự phân loại kể trên mà nhận xét một cách rõ ràng hơn về ਀渀栀渀ⴀ猀椀渀栀ⴀ焀甀愀渀Ⰰ 琀栀뼀ⴞ最椀�椞ⴀ焀甀愀渀Ⰰ 琀甀ⴀ搀뀀渞最ⴀ焀甀愀渀 瘀 最椀ꌀ椞ⴀ琀栀漀琀ⴀ焀甀愀渀 瘀⸀瘀☀†挀愞 倀栀관琞  
Giáo.</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
਀㰀栀爀 眀椀搀琀栀㴀∀㌀　─∀ 愀氀椀最渀㴀∀氀攀昀琀∀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn43">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn43" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref43">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㐀㌀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	M. 4. Bhayabherava. Hán dịch không có</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㐀㐀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㐀㐀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㐀㐀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[44]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ匀⸀䤀 瀀⸀ ㄀㌀㤀㨀 夀愀洀 渀甀渀愀欀愀洀 礀瘀愀礀愀渀 搀栀愀洀洀愀 洀愀礀愀 愀戀栀椀猀愀洀戀甀搀栀漀Ⰰ 琀愀洀 攀瘀愀搀栀愀洀洀愀洀  
	sakkatva yarvkatva garukatus upanissaya vihareyyante Tham chiếu Tạp-Hàm 44, ਀ऀ䌀挀 戀ꌀ渞Ⰰ 琀爀愀渀最 㜀㈀㘀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn45">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn45" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref45">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㐀㔀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	D: 16. Mahaparinibbana sutta vol. 11, p. 106. Tasmat ils Ananda atta ਀ऀ搀椀瀀愀瘀椀戀愀爀琀琀栀愀 愀琀琀愀ⴀ猀愀爀愀渀愀 愀渀愀渀渀愀 搀栀愀洀洀愀搀椀瀀攀 搀栀愀洀洀愀猀愀爀愀渀愀 愀渀愀渀渀愀猀愀ⴀ爀愀渀愀  
	(Trường Hàm 2, Du Hành Kinh, Các bản trang 778).</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㐀㘀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㐀㘀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㐀㘀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[46]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ䴀愀ⴀ䠀愀ⴀ퀀Ⰰ ㄀　㠀 䜀漀瀀愀欀愀洀愀最最愀搀氀氀渀愀 猀甀琀琀愀 ㄀㄀⸀ 瀀Ⰰ 㤀 吀爀甀渀最 ㌀㘀Ⰰ 䬀椀渀栀 䴀挞 䬀椀섀渞 䰀椀渀  
	(các bản, trang 171).</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㐀㜀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㐀㜀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㐀㜀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[47]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ匀턀ⴞ䰀甀관渞Ⰰ 䤀Ⰰ 倀栀관琞 䜀椀漀 一最甀礀渀 吀栀礞Ⰰ ㄀㐀　Ⰰ 吀ꄀ瀞 㐀 ⠀䌀挀 戀ꌀ渞 琀爀愀渀最 㜀㈀㜀⤀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn48">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn48" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref48">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㐀㠀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	Grassman; Wonterbuch Fun Rigveda 5. 659.</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㐀㤀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㐀㤀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㐀㤀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[49]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ䄀琀琀栀愀猀愀氀椀渀椀 瀀ⴀ㌀㠀⸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn50">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn50" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref50">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㔀　崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	M. 28 Mahahathipadopama I.P. 19; Trung Hàm, 7, Tượng-Tích-Dụ-Kính, trang 34.</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㔀㄀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㔀㄀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㔀㄀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[51]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ匀 䤀䤀⸀瀀⸀ ㈀㔀 吀ꄀ瀞ⴀ䠀洀 ㄀㈀Ⰰ 琀爀愀渀最 㔀㐀㤀⸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn52">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn52" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref52">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㔀㈀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	kathavathu VI, 2. (Vol II, n, 919, Tôn-Luân-Luận, mục nói về tôn nghĩa của ਀ऀ䠀愀ⴀက쬁愞ⴀ䈀�Ⱎ㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn53">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn53" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref53">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㔀㌀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	Tạp-Hàm 36, trang 595, trong văn Ba-Li, tương đương với câu này là, ਀ऀ搀甀欀欀栀攀氀漀欀愀 瀀愀琀椀琀栀椀琀漀 ⠀匀⸀䤀Ⰰ 瀀Ⰰ 㐀　⤀Ⰰ 渀最栀⤀愁 氀 ᰀ欠栀픀„欀椀뼀渞 氀관瀞 琀栀뼀„最椀愀渀ᴀⰠ 䠀渀  
	dịch nguyên bản trích dẫn là: dhamma loka patitthito.</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㔀㐀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㔀㐀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㔀㐀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[54]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ匀⸀䤀䤀Ⰰ瀀⸀㄀㈀㐀⸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn55">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn55" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref55">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㔀㔀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	Suttanipata 233 (p.41).</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㔀㘀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㔀㘀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㔀㘀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[56]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ匀Ⰰ 䤀䤀Ⰰ ㄀　㘀㬀 吀ꄀ瀞ⴀ䠀洀 ㄀㈀ 瀀⸀ 㔀㐀㘀 ⠀琀栀愀洀 挀栀椀뼀甞 欀渀栀 吀爀ⴞ吀栀ꔀ琞ⴀ䌀픀ⴞ吀栀渀栀ⴀ䐀⤞Ⰰ 㰀⼀猀瀀愀渀㸀 㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn57">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn57" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref57">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㔀㜀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	&nbsp;A.V, p. 9-10</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㔀㠀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㔀㠀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㔀㠀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[58]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ匀턀ⴞ䰀甀관渞Ⰰ 䤀䤀Ⰰ ㄀　㘀㬀 吀ꄀ瀞ⴀ䠀洀 ㄀㈀ 瀀⸀ 㔀㐀㘀 ⠀琀栀愀洀 挀栀椀뼀甞 欀椀渀栀 吀爀ⴞ吀栀ꔀ琞ⴀ䌀픀ⴞ吀栀渀栀ⴀ䐀⤞⸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn59">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn59" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref59">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㔀㤀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	A.V, p. 9-10.</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㘀　∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㘀　∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㘀　∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[60]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ匀Ⰰ 嘀Ⰰ 瀀Ⰰ 㐀㌀　⸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn61">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn61" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref61">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㘀㄀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	Vinya III, p, 120&nbsp;</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㘀㈀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㘀㈀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㘀㈀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[62]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ⠀㄀⤀ 䐀Ⰰ ㈀㜀㬀 䄀最最愀渀渀愀 猀甀琀琀愀㨀☀渀戀猀瀀㬀䈀栀愀最愀瘀愀琀漀栀椀 瀀甀琀琀漀 愀爀愀猀愀 洀甀欀欀栀愀琀漀 樀愀琀漀 搀栀愀洀洀愀樀漀  
	dhammanimmito dhammadayadoti Tam Kissa hetu? Tathagatassa hetam Varettha ਀ऀ愀搀栀椀瘀愀挀愀渀愀洀 搀栀愀洀洀愀欀愀礀漀 椀琀椀 瀀椀 䈀爀愀栀洀愀欀愀礀漀 椀琀椀 瀀椀 䐀栀愀洀洀愀戀栀甀琀漀 椀琀椀 瀀椀  
	Brahmabhuto itit piti-D. III, p, 68 Trường-Hàm 6, Tiểu-Duyên-Kinh các bản, ਀ऀ琀爀愀渀最 㜀㤀㐀⸀ 㰀椀㸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀椀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㄀㐀∀㸀 
	<hr></div>਀ 
<table border="0" width="100%" id="table1" cellspacing="0" cellpadding="0">਀ऀ㰀琀爀㸀 
		<td width="430">਀ 
			<p style="margin-top: 0; margin-bottom: 0" align="left">਀ऀऀऀ㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䴀椀挀爀漀猀漀昀琀 匀愀渀猀 匀攀爀椀昀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 㠀瀀琀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀㠀　　　　　∀㸀 
			Ban Tu Thư Phật Học</font></p></td>਀ऀऀ㰀琀搀㸀 
		<p align="right" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀऀ㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䴀椀挀爀漀猀漀昀琀 匀愀渀猀 匀攀爀椀昀∀㸀 
		<font color="#808080" style="font-size: 8pt">Cập nhật:਀ऀऀ㰀℀ⴀⴀ眀攀戀戀漀琀 戀漀琀㴀∀吀椀洀攀猀琀愀洀瀀∀ 匀ⴀ吀礀瀀攀㴀∀䔀䐀䤀吀䔀䐀∀ 匀ⴀ䘀漀爀洀愀琀㴀∀─洀⼀─搀⼀─夀∀ 猀琀愀爀琀猀瀀愀渀 ⴀⴀ㸀　㔀⼀㈀㔀⼀㈀　　㔀㰀℀ⴀⴀ眀攀戀戀漀琀 戀漀琀㴀∀吀椀洀攀猀琀愀洀瀀∀ 椀ⴀ挀栀攀挀欀猀甀洀㴀∀㄀㈀㔀㤀㈀∀ 攀渀搀猀瀀愀渀 ⴀⴀ㸀 
		</font>਀ऀऀऀ㰀愀 琀愀爀最攀琀㴀∀开猀攀氀昀∀ 琀椀琀氀攀㴀∀氀渀 ☀⌀㈀㜀㌀㬀☀⌀㜀㠀㐀㜀㬀甀 琀爀愀渀最∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀琀漀瀀∀㸀 
			<font color="#808080" style="font-size: 8pt">਀ऀऀऀ㰀椀洀最 戀漀爀搀攀爀㴀∀　∀ 猀爀挀㴀∀⸀⸀⼀⸀⸀⼀⸀⸀⼀椀洀愀最攀猀⼀琀漀瀀㄀⸀最椀昀∀ 眀椀搀琀栀㴀∀㄀㠀∀ 栀攀椀最栀琀㴀∀㄀㔀∀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀琀搀㸀 
	</tr>਀ऀ㰀⼀琀愀戀氀攀㸀 
਀㰀⼀搀椀瘀㸀 
਀㰀⼀戀漀搀礀㸀 
਀㰀⼀栀琀洀氀㸀 